Cel badania Badanie oznacza obecność przeciwciał klasy IgA skierowanych przeciwko transglutaminazie tkankowej (tTG). Jest to kluczowy marker autoimmunologiczny w diagnostyce celiakii (ICD‑10: K90.0) oraz w ocenie ryzyka powiązanych zaburzeń, w tym niektórych zaburzeń neurorozwojowych. Wskazania kliniczne Objawy sugerujące celiakię: biegunka, ból brzucha, wzdęcia, utrata masy ciała, niedobory żelaza. anemia, osteoporoza, opóźnienie wzrostu, zmęczenie.
Współistniejące choroby autoimmunologiczne (cukrzyca typu 1, choroby tarczycy, zapalenie wątroby). Rozpoznanie lub podejrzenie zaburzeń neurorozwojowych, w tym spektrum autyzmu, które wykazują wyższą częstość występowania celiakii. Monitoring skuteczności diety bezglutenowej po potwierdzeniu choroby. Metoda Próbka krwi żylnej jest poddawana wiązaniu z antygenem tTG w testach immunoenzymatycznych (ELISA) lub chemiluminescencyjnych.
Reakcja jest specyficzna dla przeciwciał IgA, a wynik podawany jest w jednostkach międzynarodowych (U/ml) lub jako stosunek do wartości kontrolnej. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga postu; można pobrać krew w dowolnym momencie dnia. Unikać pobierania próbki bezpośrednio po podaniu immunoglobulin (np. w terapii IGIV) – odczekaj co najmniej 2 tygodnie. W przypadku znanej całkowitej lub częściowej niedoboru IgA konieczne jest dodatkowe oznaczenie przeciwciał IgG przeciw tTG.
Pobranie: 5 ml krwi żylnej, odwirowanie w celu uzyskania surowicy. Interpretacja wyników Wynik prawidłowy – Wynik podwyższony – 0,7–2,0 U/ml – wymaga powtórzenia badania oraz oceny klinicznej. Wynik dodatni – > 2,0 U/ml – silny wskaźnik celiakii; zaleca się dalszą weryfikację endoskopową (biopsja dwunastnicy). U osób z niedoborem IgA wynik może być fałszywie ujemny; w takiej sytuacji wskazane jest oznaczenie przeciwciał IgG przeciw tTG oraz anty‑endomysium IgG.
Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Badanie przeciwciał przeciw tTG IgA jest coraz częściej stosowane jako element przesiewowy u dzieci i dorosłych z ASD, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, ponieważ nieleczona celiakia może nasilać objawy neurologiczne, zaburzenia zachowania i problemy poznawcze. Wykrycie i wprowadzenie diety bezglutenowej może przyczynić się do poprawy funkcjonowania neuropsychiatrycznego.