Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy krwi żylnej przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom mieliny (SM – sphingomyelin lub myelin basic protein). Obecność tych przeciwciał jest używana jako marker wspomagający diagnozę chorób demielinizacyjnych, w szczególności stwardnienia rozsianego (ICD‑10 G35), a także jako element oceny potencjalnych procesów autoimmunologicznych w zaburzeniach neurorozwojowych, takich jak PANS/PANDAS czy niektóre spektrum autyzmu.
Wskazania kliniczne Podejrzenie demielinizacji centralnego układu nerwowego (stwardnienie rozsiane, neuromyelitis optica). Ocena aktywności choroby i monitorowanie odpowiedzi na terapię immunomodulacyjną. Badanie w ramach diagnostyki różnicowej przy objawach neurologicznych nie wyjaśnionych innymi metodami. Rozpoznanie i monitorowanie autoimmunologicznych procesów w zaburzeniach neurorozwojowych, w których podejrzewa się udział przeciwciał przeciwko mielinie.
Materiał biologiczny Surowica pobrana z żyły (krew żylna). Próbka powinna być odwirowana w ciągu 30 min od pobrania i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C do momentu analizy (maksymalnie 48 h). Przygotowanie pacjenta Przygotowanie nie wymaga specjalnego postu; zaleca się jedynie unikanie intensywnej aktywności fizycznej i przyjmowania dużych dawek suplementów witaminowych lub minerałów w ciągu 24 h przed pobraniem, które mogłyby wpływać na wyniki immunologiczne.
Metoda Test oparty jest na technice immunoenzymatycznej (ELISA). Wykorzystuje wysoko specyficzne antygeny mieliny przytwierdzone do płytki mikrotestowej. Po dodaniu surowicy, przeciwciała wiążą się z antygenem, a następnie detekcja odbywa się przy użyciu enzymatycznie znakowanego przeciwciała wtórnego i substratu, co generuje mierzalny sygnał koloryzacyjny proporcjonalny do stężenia przeciwciał w próbce.
Interpretacja wyników Ujemny (norma) – brak wykrywalnych przeciwciał przeciwko SM; nie wyklucza jednak choroby, ponieważ nie wszystkie przypadki stwardnienia rozsianego wykazują dodatni wynik. Pozytywny – obecność przeciwciał przeciwko SM. Wysoki poziom może sugerować aktywną demielinizację i jest używany jako wsparcie diagnostyczne w połączeniu z badaniami MRI, badaniem płynu mózgowo-rdzeniowego i kliniczną oceną.
Średni/niejasny wynik – wymaga powtórzenia badania lub dodatkowych testów immunologicznych (np. przeciwciała przeciwko białku podstawowemu mieliny, oligoklonalne pasma w CSF). Ograniczenia testu Test nie jest jedynym kryterium diagnostycznym stwardnienia rozsianego; wynik dodatni może wystąpić w innych chorobach autoimmunologicznych lub w stanach zapalnych. Dlatego wyniki należy interpretować w kontekście pełnego obrazu klinicznego i dodatkowych badań.