Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał przeciwko nabłonkowi kanalików żółciowych (ang. anti‑biliary epithelial antibodies, ABEA). Obecność tych przeciwciał jest charakterystyczna dla autoimmunologicznych chorób wątroby, zwłaszcza pierwotnej marskości żółciowej (PBC), a także może występować w pierwotnym stwardnieniu dróg żółciowych (PSC) i autoimmunologicznym zapaleniu wątroby.
Wskazania kliniczne Niejasne podwyższenie enzymów cholestatycznych (ALP, GGT) przy braku wyraźnej przyczyny. Podejrzenie pierwotnej marskości żółciowej (ICD‑10 K74.3) lub innych autoimmunologicznych chorób wątroby. Różnicowanie przyczyn cholestazy – odróżnienie PBC od PSC (ICD‑10 K83.0). Monitorowanie przebiegu i aktywności choroby u pacjentów już zdiagnozowanych.
Badanie w ramach kompleksowej oceny pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, u których częściej obserwuje się współwystępowanie autoimmunologii. Materiał Krew żylna – surowica (2–5 ml). Próbka powinna być pobrana w warunkach sterylnych, a następnie odwirowana w ciągu 2 godzin od pobrania. Surowica musi być przechowywana w temperaturze 2‑8 °C i dostarczona do laboratorium nie później niż w ciągu 48 h. Metoda Wykrywanie przeciwciał odbywa się najczęściej metodą ELISA (ang.
enzyme‑linked immunosorbent assay) lub pośredniej immunofluorescencji (IIF). Test polega na: wiązaniu antygenu – fragmentu błony komórkowej kanalików żółciowych – do powierzchni płytki mikrotytu; inkubacji z surowicą pacjenta, w której ewentualne przeciwciała wiążą się z antygenem; dodaniu znakowanego przeciwciała wtórnego (np. przeciw IgG z enzymem HRP) oraz substratu, co umożliwia pomiar optyczny. Wynik podawany jest jako tytuł (np.
1:40, 1:80) lub jako jednostki międzynarodowe (U/ml). Wartości powyżej ustalonego progu (zwykle ≥1:40) uznaje się za dodatnie. Interpretacja wyników Wynik dodatni – wskazuje na obecność przeciwciał przeciw nabłonkowi kanalików żółciowych, co silnie sugeruje PBC. Może występować także w PSC, autoimmunologicznym zapaleniu wątroby oraz w niektórych chorobach autoimmunologicznych (np. choroby tarczycy, reumatoidalne zapalenie stawów).
Wynik ujemny – nie wyklucza choroby autoimmunologicznej wątroby; w początkowych stadiach PBC przeciwciała mogą być jeszcze niewykrywalne. ≥1:160) – często koreluje z bardziej zaawansowanym uszkodzeniem dróg żółciowych i może wymagać intensywniejszej kontroli klinicznej. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się: Post 8‑12 godzin (zwłaszcza jeśli planowane są jednocześnie badania biochemiczne wątrobowe).