Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom komórek zewnątrzwydzielniczych trzustki (tzw. anty-PAB – anti‑pancreatic exocrine antibodies). Obecność tych przeciwciał jest charakterystyczna dla autoimmunologicznego zapalenia trzustki (AIP) typu 1, a także może występować w przewlekłej zapalnej chorobie trzustki i niektórych przypadkach nowotworów trzustki.
Wskazania kliniczne Podejrzenie autoimmunologicznego zapalenia trzustki (AIP) – szczególnie w kontekście podwyższonego IgG4. Ocena przyczyn przewlekłego bólu brzucha, zaburzeń trawienia i niewydolności trzustki. Różnicowanie między AIP a rakiem trzustki przy niejednoznacznych wynikach obrazowych.
Badanie w ramach diagnostyki chorób autoimmunologicznych współistniejących z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdzie obserwuje się zwiększoną częstość występowania przeciwciał przeciwko tkankom trzustki. Materiał badawczy Krew żylna – 5 ml. Surowica – po odwirowaniu próbki. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi pacjent powinien zachować 8‑12‑godzinny post (dozwolone jedynie spożycie wody).
Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków immunosupresyjnych lub immunoglobulinowych w ciągu ostatnich 4 tygodni, o ile nie jest to niezbędne klinicznie. Metoda Wykrywanie przeciwciał przeprowadza się metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub pośredniej immunofluorescencji (IIF). Wynik podawany jest jako stosunek optyczny (S/CO) lub jako tytuł przeciwciał, w zależności od zastosowanego systemu.
Interpretacja wyników Negatywny – brak wykrywalnych przeciwciał; wynik nie wyklucza jednak innych przyczyn zapalenia trzustki. Pozytywny – podwyższony poziom przeciwciał; wspiera diagnozę AIP typu 1, ale wymaga potwierdzenia innymi badaniami (np. podwyższony IgG4, obrazy MRI/CT, biopsja). Wartości graniczne zależą od konkretnego zestawu testowego, zazwyczaj S/CO > 1,0 uznaje się za dodatni.
Znaczenie kliniczne w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Badania wykazały, że u części osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym z autyzmem (ASD), występuje podwyższona częstość autoimmunologicznych przeciwciał, w tym przeciwciał przeciwko tkance trzustkowej. Dlatego test ten może stanowić element szerszej oceny immunologicznej pacjenta, pomagając zidentyfikować współistniejące procesy autoimmunologiczne, które mogą wpływać na objawy metaboliczne i neurologiczne.