Cel badania Badanie przeciwciał przeciwjądrowych (ANA) metodą immunofluorescencji pośredniej (IIFT) ma na celu wykrycie i półilościowe oznaczenie przeciwciał skierowanych przeciwko różnym komponentom jądra komórkowego. Wynik pomaga w potwierdzeniu lub wykluczeniu układowych chorób tkanki łącznej oraz w ocenie możliwego udziału procesów autoimmunologicznych w zaburzeniach neurorozwojowych, takich jak autyzm, PANS/PANDAS.
Wskazania kliniczne Podejrzenie toczenia rumieniowatego układowego (ICD‑10: M32) Ustalenie rozpoznania twardziny układowej (ICD‑10: M34) Inne choroby układowe tkanki łącznej, np.
mieszane choroby tkanki łącznej (ICD‑10: M35) Objawy sugerujące autoimmunologiczne zapalenie stawów, zapalenie mięśni czy zespół Sjögrena Ocena stanu autoimmunologicznego u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), zwłaszcza przy występowaniu objawów somatycznych lub neurologicznych Metoda Próbka surowicy (ok. 2 ml) poddawana jest reakcjom z przygotowanymi na szkle komórkami HEp‑2, które zawierają bogaty zestaw antygenów jądrowych.
Po inkubacji z surowicą, niewiążące przeciwciała są usuwane, a następnie dodaje się znakowany fluorescencyjnie przeciwciałowy antyciało (konjugat IgG‑FITC). Obserwuje się wzorce fluorescencji pod mikroskopem fluorescencyjnym, co pozwala określić: Poziom półilościowy (np. 1:40, 1:80, 1:160…) – im wyższe rozcieńczenie, tym większa ilość wykrytych ANA. homogeniczny, ziarnisty, punktowy, centromerowy) – charakterystyczny dla konkretnych chorób autoimmunologicznych.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania. Próbka krwi pobierana jest z żyły w warunkach aseptycznych. Nie ma konieczności poszczenia ani odstawiania leków, chyba że lekarz zleci inaczej. Interpretacja wyników Negatywny wynik (brak wykrywalnych ANA) – zazwyczaj wyklucza układowe choroby tkanki łącznej, choć nie wyklucza ich w pełni przy bardzo wczesnym stadium. Pozytywny wynik – wymaga oceny poziomu i wzoru.
Wysokie rozcieńczenia (≥1:320) i wzory centromerowy, homogeniczny lub ziarnisty zwiększają prawdopodobieństwo choroby takiej jak SLE lub sklerodermia. centromerowy sugeruje twardzinę układową, a wzór rybosomalny może wskazywać na zapalenie wątroby związane z autoimmunizacją. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych wynik dodatni może wskazywać na współistniejący proces autoimmunologiczny, co może mieć znaczenie przy planowaniu dalszej diagnostyki i terapii (np.