Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał skierowanych przeciwko jądrom neuronów (tzw. anty‑neuronalne przeciwciała jądrowe, ANNA). Obecność tych autoantygenów wskazuje na proces autoimmunologiczny atakujący struktury nerwowe, co jest charakterystyczne dla zespołów paraneoplastycznych oraz autoimmunologicznych zapaleń mózgu. Wskazania kliniczne Podejrzenie zespołu paraneoplastycznego (np.
anty‑N‑MDA, anti‑Hu, anti‑Yo) Autoimmunologiczne zapalenie mózgu (encephalitis) – ICD‑10 G04.81 Nietypowe objawy neurologiczne: drgawki, zaburzenia pamięci, zmiany zachowania, zaburzenia ruchowe Ocena przyczyn niejasnych zaburzeń neurorozwojowych u dzieci i młodzieży, w tym autyzmu i zespołu PANS/PANDAS Monitorowanie przebiegu choroby i odpowiedzi na terapię immunosupresyjną Materiał biologiczny Surowica pobrana z żyły (krew żylna).
Próbka powinna być odwirowana i przechowywana w temperaturze –20 °C lub niższej do momentu analizy. Metoda Test wykonywany jest metodą immunofluorescencji pośredniej (IIF) lub immunoblotu. Na szkiełku z komórkami neuronalnymi (lub na specyficznych antygenach) nanosi się surowicę pacjenta, a następnie znakowane przeciwciała wtórne wykrywają przyłączone immunoglobuliny G (IgG).
Wynik jest oceniany jako dodatni lub ujemny oraz, w niektórych laboratoriach, jako półilość (titer) przeciwciała. Interpretacja wyników Wynik dodatni – wskazuje na obecność przeciwciał przeciw jądrom neuronów; wymaga dalszej oceny klinicznej pod kątem choroby autoimmunologicznej, poszukiwania nowotworu (np. drobnokomórkowego raka płuca, raka jajnika) oraz ewentualnego skierowania do neurologii i onkologii.
Wynik ujemny – nie wykryto przeciwciał; nie wyklucza jednak innych przyczyn neurologicznych i nie wyklucza innych anty‑neuronalnych przeciwciał (np. przeciwko powierzchniowym antygenom neuronalnym). Poziom (titer) – wyższy titer może korelować z nasileniem objawów i służyć do monitorowania skuteczności leczenia immunomodulującego. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania.
Próbka krwi pobierana jest w warunkach standardowych, najlepiej rano, po krótkim poście (co najmniej 2 h) w celu uniknięcia wpływu posiłku na poziom niektórych białek. Powiązania z zaburzeniami neurorozwojowymi W niektórych przypadkach dzieci z zaburzeniami neurorozwojowymi, takimi jak autyzm, zespół PANS/PANDAS czy opóźnienia rozwojowe, mogą wykazywać podwyższony poziom przeciwciał anty‑neuronalnych, co sugeruje udział procesów autoimmunologicznych w ich patogenezie.