Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał skierowanych przeciwko jądrom komórek nerwowych (anti‑neuronal nuclei antibodies, ANNA). Obecność tych autoprzeciwciał wskazuje na proces autoimmunologiczny atakujący tkankę nerwową, co jest charakterystyczne dla zespołów paraneoplastycznych oraz niektórych postaci autoimmunologicznego zapalenia mózgu. Wskazania kliniczne Podejrzenie zespołu paraneoplastycznego (np.
nowotwór drobnokomórkowy płuca, limfoma, rak jajnika) Autoimmunologiczne zapalenie mózgu, w tym encefalopatia limbiczna Nietypowe objawy neurologiczne: zaburzenia pamięci, drgawki, ataksja, neuropatia czuciowa Ocena przyczyn neuropsychiatrycznych objawów u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, ADHD, zaburzenia zachowania) Monitorowanie przebiegu choroby i skuteczności terapii immunosupresyjnej Materiał Krew żylna – pobranie 5‑10 ml Surowica (po odwirowaniu próbki) Metoda Wykorzystuje technikę immunofluorescencji pośredniej (IIF) na komórkach tkanki mózgowej lub preparacie linii komórkowej wyrażającej antygeny jądra neuronów.
Surowica pacjenta jest rozcieńczana i inkubowana z substratem, a następnie wykrywana przy użyciu znakowanego przeciwciała wtórnego, co pozwala na wizualizację wiązania w mikroskopii fluorescencyjnej. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania. Próbkę pobiera się w warunkach standardowych, najlepiej rano, po 8‑godzinowej przerwie od jedzenia, aby uniknąć wpływu lipidemii na jakość surowicy.
Interpretacja wyników Negatywny wynik – brak wykrywalnych przeciwciał ANNA; nie wyklucza jednak innych form autoimmunologicznego zapalenia mózgu. Pozytywny wynik – obecność przeciwciał przeciw jądrom neuronów; wymaga dalszej oceny klinicznej i poszukiwania ewentualnego nowotworu (badania obrazowe, markery nowotworowe). Wysokie miano przeciwciał może korelować z nasileniem objawów neurologicznych oraz z ryzykiem progresji choroby.
Powiązania z zaburzeniami neurorozwojowymi U niektórych dzieci i młodzieży z autyzmem (ASD) lub innymi zaburzeniami neurorozwojowymi obserwuje się podwyższony poziom autoprzeciwciał neurologicznych, w tym ANNA. Badanie może pomóc w identyfikacji podłoża immunologicznego nieprawidłowości zachowań i funkcji poznawczych, co umożliwia skierowanie pacjenta na dalsze badania immunologiczne oraz rozważenie terapii immunomodulującej.
ICD‑10 G93.4 – Inne zaburzenia mózgu, w tym zespoły paraneoplastyczne; kod dodatkowy – D89.8 (Inne określone zaburzenia immunologiczne).