Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał klasy IgA skierowanych przeciwko endomysium mięśni gładkich (tzw. Obecność tych autoprzeciwciał jest silnie powiązana z autoimmunologiczną reakcją na gluten i służy jako marker celiakii – choroby jelit, w której spożycie glutenu wywołuje uszkodzenie błony śluzowej jelita cienkiego.
Wskazania kliniczne Objawy ze strony układu pokarmowego sugerujące celiakię: biegunka, wzdęcia, ból brzucha, utrata masy ciała, niedobory żywieniowe. Nietypowe objawy pozajelitowe, takie jak anemia, osteoporoza, opóźniony wzrost, zmiany skórne (np. Współwystępowanie zaburzeń neurorozwojowych (autyzm, zespół PANS/PANDAS) – badanie może pomóc wykluczyć lub potwierdzić współistniejącą celiakię, co ma znaczenie przy planowaniu diety eliminującej gluten.
Monitorowanie osób już zdiagnozowanych z celiakią w celu oceny skuteczności diety bezglutenowej. Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się 5‑10 ml krwi żylnej, z której uzyskuje się surowicę. Próbka powinna być pobrana na czczo (co najmniej 8 h od ostatniego posiłku), aby uniknąć wpływu krótkotrwałych wahań poziomu IgA. Metoda Przeciwciała IgA przeciw endomysium oznacza się najczęściej metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub immunofluorescencją pośrednią.
Test wykorzystuje specyficzne antygeny endomysialne przytwierdzone do powierzchni płytki lub szkiełka, a następnie reaguje z przeciwciałami w surowicy. Wynik wyrażany jest jako stosunek optyczny (OD) względem kontrolnego, a interpretacja odbywa się według ustalonych progów (np. Interpretacja wyników Wynik dodatni – silna sugestia celiakii; zaleca się dalszą diagnostykę, np. badanie przeciwciał przeciw transglutaminazie tkankowej (tTG‑IgA) oraz biopsję jelita cienkiego.
Wynik niejednoznaczny – wymaga powtórzenia testu po kilku tygodniach lub dodatkowych badań serologicznych. Wynik ujemny – nie wyklucza celiakii, zwłaszcza u pacjentów z całkowitym niedoborem IgA; w takich przypadkach wskazane jest oznaczenie przeciwciał klasy IgG (np. anti‑endomysium IgG lub tTG‑IgG).
Związek z zaburzeniami neurorozwojowymi U niektórych osób z autyzmem lub zespołem PANS/PANDAS obserwuje się podwyższony poziom przeciwciał przeciwko glutenowi, co może wpływać na funkcjonowanie neurologiczne i zachowanie. Wykrycie dodatniego wyniku EmA IgA może skłonić lekarza do wprowadzenia diety bezglutenowej, co w niektórych przypadkach przynosi poprawę objawów neurobehawioralnych. Ograniczenia i uwagi Test nie jest jedynym kryterium diagnostycznym celiakii.