Cel badania Badanie ma na celu wykrycie i ilościowe oznaczenie w surowicy przeciwciał skierowanych przeciw dwuniciowemu DNA (anti‑dsDNA). Obecność i poziom tych przeciwciał jest charakterystyczny dla chorób autoimmunologicznych, szczególnie toczenia układowego (SLE), a także może wskazywać na autoimmunologiczne podłoże niektórych zaburzeń neurorozwojowych, takich jak PANS/PANDAS czy niektóre formy autyzmu.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie tocznia układowego (ICD‑10: M32.1, M32.9). Ocena aktywności choroby autoimmunologicznej oraz ryzyka zajęcia nerek (nefropatia SLE). Wspomaganie diagnostyki zespołu neuropsychiatrycznego związane z autoimmunologicznym zapaleniem mózgu (PANS/PANDAS, ICD‑10: F99). Badanie różnicowe w przypadkach niejasnych objawów autoimmunologicznych, np. wysypka, zapalenie stawów, zmęczenie. Materiał Surowica pobrana z żyły (ok.
Metoda Test oparty jest na technice immunoenzymatycznej ELISA (Enzyme‑Linked Immunosorbent Assay). Na płytce mikrotitracyjnej utrwalone są antygeny dwuniciowego DNA. Po dodaniu surowicy, przeciwciała anti‑dsDNA wiążą się z antygenem. Następnie dodawany jest enzymatycznie znakowany antyciało (np. przeciw człowiekowi IgG) umożliwiający reakcję kolorową, której intensywność jest proporcjonalna do stężenia przeciwciał w próbce.
Wynik wyrażany jest w jednostkach IU/ml lub jako stosunek do wartości referencyjnej. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie ma specjalnych ograniczeń dietetycznych. Zaleca się, aby pacjent nie przyjmował immunosupresyjnych leków (np. kortykosteroidów, cyklofosfamidu) w ciągu 24 h przed pobraniem, jeśli to możliwe, aby uniknąć fałszywie obniżonych wyników. Interpretacja wyników Negatywny / – wynik w normie, mało prawdopodobne autoimmunologiczne zapalenie.
Pozytywny / 30‑100 IU/ml – niska lub umiarkowana podwyższona wartość, wymaga korelacji klinicznej i ewentualnego powtórzenia badania. Wysoki poziom / > 100 IU/ml – silny wskaźnik aktywnego SLE lub innej ciężkiej choroby autoimmunologicznej; zaleca się dalszą ocenę nefrologiczną i immunologiczną. Wartość odcięcia może się różnić w zależności od laboratorium; zawsze należy interpretować wynik w kontekście objawów klinicznych i innych badań (komplement, ANA, CRP).
Związek z zaburzeniami neurorozwojowymi Badanie anti‑dsDNA bywa wykorzystywane w ocenie pacjentów z podejrzeniem autoimmunologicznego podłoża zaburzeń neurorozwojowych, takich jak PANS/PANDAS, które mogą manifestować się nagłymi zmianami zachowania, obsesyjno‑kompulsywnymi objawami lub regresją rozwojową. Wysokie stężenie przeciwciał może wskazywać na potrzebę dalszej oceny immunologicznej i rozważenia terapii immunomodulującej.