Cel badania Badanie ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał klasy IgA skierowanych przeciwko deamidowanym peptydom (DGP) gliadyny – specyficznego fragmentu białka glutenowego. Obecność tych przeciwciał świadczy o aktywacji układu immunologicznego w odpowiedzi na spożywany gluten i jest istotnym markerem w diagnostyce celiakii. Wskazania kliniczne Rozpoznanie celiakii u pacjentów z objawami żołądkowo-jelitowymi (biegunka, wzdęcia, bóle brzucha, utrata masy ciała).
Ocena ryzyka celiakii u osób z predyspozycjami genetycznymi (HLA‑DQ2/DQ8) lub z rodzinną historią choroby. Badanie w przypadkach podejrzenia niedoboru IgA – DGP IgA jest bardziej czuły niż klasyczne przeciwciała anty‑gliadynowe (tTG IgA). Monitorowanie przestrzegania diety bezglutenowej u potwierdzonych pacjentów. Ocena potencjalnego związku między nadwrażliwością na gluten a zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, ADHD czy zaburzeniami zachowania.
Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew żylna – surowicę. Zaleca się: Post przynajmniej 8‑godzinny przed pobraniem krwi (zwykle nocny post). Brak restrykcji dietetycznych w ostatnich tygodniach – pacjent powinien spożywać normalną dietę zawierającą gluten, aby przeciwciała mogły być wykryte. Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego i stresu przed pobraniem.
Metoda Analiza wykonywana jest metodą immunoenzymatyczną (ELISA) z wykorzystaniem syntetycznych, deamidowanych peptydów gliadyny jako antygenów. Test jest kalibrowany względem międzynarodowych standardów, co zapewnia porównywalność wyników. Interpretacja wyników Wynik dodatni – podwyższony poziom IgA przeciw DGP sugeruje aktywną reakcję immunologiczną na gluten; wymaga dalszej oceny (np.
przeciwciała anty‑tkankowe transglutaminazy, biopsja jelita cienkiego) w celu potwierdzenia celiakii. Wynik ujemny – brak wykrywalnych przeciwciał IgA przeciw DGP; nie wyklucza celiakii, zwłaszcza przy znanym niedoborze IgA – w takim wypadku zaleca się oznaczenie IgG przeciw DGP. Wartości graniczne i jednostki zależą od konkretnego zestawu testowego; interpretację powinien przeprowadzić lekarz specjalista.
Powiązania z zaburzeniami neurorozwojowymi Badania wykazały zwiększoną częstość występowania przeciwciał przeciwgliadynowym u dzieci i dorosłych z autyzmem oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi. Test IgA przeciw DGP może pomóc w identyfikacji podgrupy pacjentów, u których objawy neurologiczne lub behawioralne mogą być częściowo związane z nietolerancją glutenu, co otwiera możliwość interwencji dietetycznej. Ograniczenia i uwagi W przypadku wyraźnego niedoboru IgA (np.