Cel badaniaBadanie ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał skierowanych przeciwko antygenom centromerowym (tzw. przeciwciała anty‑centromerowe, ACA).
Obecność tych przeciwciał jest charakterystyczna dla niektórych chorób autoimmunologicznych, w szczególności dla twardzin (systemic sclerosis) oraz zespołu CREST.Wskazania kliniczneRozpoznanie i różnicowanie twardzin (ICD‑10: M34)Ocena zespołu CREST (ICD‑10: M34.0)Rozpoznanie pierwotnego zapalenia dróg żółciowych (primary biliary cholangitis, ICD‑10: K74.3)Badanie w ramach szerokiego panelu autoimmunologicznego przy podejrzeniu chorób tkanki łącznejMonitorowanie aktywności choroby u pacjentów z już potwierdzonymi przeciwciałami anty‑centromerowymiMateriał biologiczny i przygotowanie pacjentaDo testu wymagana jest krew żylna pobrana do probówki bez dodatku antykoagulantu, z której następnie otrzymuje się surowicę.
Przed pobraniem nie jest wymagana specjalna diety ani odstawienie leków, jednak należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz dużych dawek suplementów witaminowych w ciągu 24 h przed pobraniem.MetodaPrzeciwciała anty‑centromerowe wykrywa się najczęściej metodą ELISA (enzyme‑linked immunosorbent assay) lub pośrednią immunofluorescencją na komórkach HEp‑2.
W metodzie ELISA antygeny centromerowe (CENP‑A, CENP‑B, CENP‑C) są przytwierdzone do płytki, a następnie incubowane z surowicą pacjenta. Po dodaniu enzymatycznie znakowanego przeciwciała wykrywa się wiązanie i mierzy absorbancję, co pozwala określić tytuł przeciwciał.Interpretacja wynikówWynik podawany jest jako dodatni lub ujemny oraz jako ilościowy tytuł (jednostki IU/mL).
Dodatni wynik sugeruje obecność przeciwciał anty‑centromerowych i wspiera diagnozę wymienionych chorób autoimmunologicznych, choć nie jest wystarczający do samodzielnego postawienia diagnozy – wymagana jest korelacja kliniczna.
Ujemny wynik nie wyklucza choroby, gdyż nie wszyscy pacjenci z twardziną wytwarzają ACA.Związek z zaburzeniami neurorozwojowymiBadania wykazały, że u niektórych osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym z autyzmem (ICD‑10: F84), może występować podwyższona aktywność układu immunologicznego i obecność autoantygenów.