Cel badania Test określa ilość białek transportujących cynk (np. członków rodzin ZIP i ZnT) w surowicy krwi. Pomiar ten umożliwia ocenę równowagi cynkowej, identyfikację niedoborów, nadmiaru lub dysfunkcji mechanizmów transportowych, które mogą wpływać na funkcje neurologiczne i immunologiczne. Wskazania kliniczne diagnoza i monitorowanie niedoboru cynku (ICD‑10: E83.5); badanie przy podejrzeniu zaburzeń wchłaniania cynku (np.
celiakia, choroba Crohna); ocena wpływu terapii suplementacyjnej cynkiem; badania w ramach diagnostyki zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ICD‑10: F84.0), PANS/PANDAS, gdzie dysregulacja cynku może odgrywać rolę patofizjologiczną; monitorowanie stanów zapalnych i chorób autoimmunologicznych, w których zmienia się ekspresja transporterów cynku. Materiał biologiczny Surowica pobrana z żyły.
Próbka powinna być odwirowana w ciągu 30 minut od pobrania i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C nie dłużej niż 24 h przed analizą. Metoda Stężenie transporterów cynku określa się metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub techniką immunochemiczną opartą na przeciwciałach monoklonalnych skierowanych przeciwko wybranym białkom transportującym cynk. Wynik podawany jest w ng/ml (nanogramy na mililitr).
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi zaleca się: post 8‑12 h (jedynie woda do picia); unikanie suplementów zawierających cynk oraz leków wpływających na metabolizm minerałów (np. diuretyki, antybiotyki) przez co najmniej 48 h; informowanie laboratorium o ewentualnych chorobach przewlekłych i przyjmowanych lekach.
Interpretacja wyników Wartość w dolnym przedziale normy (zwykle Wartość powyżej górnego przedziału normy (zwykle > 200 ng/ml) może wskazywać na nadmierną ekspresję transporterów, np. w stanach zapalnych lub przy nadmiernym przyjmowaniu cynku. Wyniki należy interpretować w kontekście pełnego obrazu klinicznego, w tym innych badań biochemicznych (morfologia, poziom całkowitego cynku) oraz objawów pacjenta.
Znaczenie w diagnostyce zaburzeń neurorozwojowych Dysregulacja gospodarki cynkowej, w tym nieprawidłowa aktywność transporterów, została powiązana z zaburzeniami synaptycznymi, neuroprzekaźnikowymi oraz procesami neuroinflamacyjnymi, które odgrywają rolę w autyzmie, PANS/PANDAS i innych zaburzeniach neurorozwojowych. Pomiar transporterów cynku może więc stanowić cenny element kompleksowej oceny metabolicznej pacjenta.