Cel badania Test ma na celu wykrycie w surowicy przeciwciał skierowanych przeciwko komórkom kubkowatym (enterocytom) błony śluzowej jelita cienkiego, przy użyciu techniki pośredniej immunofluorescencji (IIF). Obecność takich autoantygenów może świadczyć o autoimmunologicznym zapaleniu jelit, które jest istotnym czynnikiem w patogenezie niektórych zaburzeń neurorozwojowych, w tym zespołu spektrum autyzmu (ASD) oraz zespołów pokrewnych.
Wskazania kliniczne Podejrzenie autoimmunologicznego zapalenia jelita cienkiego, w tym choroby trzewnej (celiakia) – ICD‑10 K90.0. Objawy gastro‑enterologiczne współistniejące z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. biegunki, wzdęcia, ból brzucha, nietolerancje pokarmowe). Monitorowanie skuteczności terapii immunosupresyjnej lub dietetycznej w chorobach autoimmunologicznych jelit. Rozpoznanie zespołu autoimmunologicznego zapalenia jelita w kontekście PANS/PANDAS.
Materiał biologiczny Do badania pobiera się krew żylna i wykorzystuje surowicę po odwirowaniu. Próbka powinna być pobrana w warunkach aseptycznych i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, a analizę należy wykonać najpóźniej w ciągu 48 h od pobrania. Metoda Badanie przeprowadza się metodą pośredniej immunofluorescencji (IIF): Na szkiełku umieszcza się przygotowane preparaty zawierające komórki kubkowate jelita.
Surowica pacjenta jest inkubowana z preparatem, co umożliwia wiązanie ewentualnych przeciwciał. Po wypłukaniu, do preparatu dodaje się znakowany fluorescencyjnie przeciwciało wtórne (np. Obserwację pod mikroskopem fluorescencyjnym wykonuje się w celu oceny intensywności i wzoru fluorescencji. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagane specjalne przygotowanie dietetyczne ani odstawienie leków, chyba że lekarz zaleci inaczej (np.
odstawienie wysokodawkowych immunosupresantów). Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego i spożycia alkoholu w dniu pobrania. Interpretacja wyników Negatywny wynik – brak wykrywalnych przeciwciał; nie wyklucza jednak łagodnych postaci choroby, zwłaszcza w początkowych stadiach. Pozytywny wynik – obecność przeciwciał; im wyższa intensywność fluorescencji, tym większe prawdopodobieństwo aktywnego procesu autoimmunologicznego. Wartość progowa i klasyfikacja (np.
słaby, umiarkowany, silny) powinna być określona zgodnie z wytycznymi laboratorium. Pozytywny wynik wymaga dalszej diagnostyki, w tym testów serologicznych na przeciwciała anty‑transglutaminazowe (tTG), endomysium (EMA) oraz ewentualnej biopsji jelita cienkiego. Powiązania z innymi badaniami W kontekście ASD i innych zaburzeń neurorozwojowych, wynik tego testu może być skorelowany z: Badaniem mikrobiomu jelitowego (metagenomika).