Cel badania Panel ANA ENA (antinuclear antibodies – extractable nuclear antigens) wykonywany metodą immunofluorescencji pośredniej (IIFT) ma na celu wykrycie i semi‑ilościową ocenę przeciwciał skierowanych przeciwko jądrowym antygenom oraz antygenom ekstrakcyjnie rozpuszczalnym. Wynik pozwala na wczesne rozpoznanie i monitorowanie układowych chorób tkanki łącznej oraz oceny ewentualnego komponentu autoimmunologicznego w zaburzeniach neurorozwojowych.
Wskazania kliniczne Podejrzenie tocznia rumieniowatego układowego (SLE) Twardzina układowa (systemic sclerosis) Mieszane choroby tkanki łącznej (MCTD) Zespół Sjögrena Dermatomyositis i zapalenie wielomięśniowe Autoimmunologiczne zapalenie wątroby Ocena autoimmunologicznego podłoża w zaburzeniach neurorozwojowych, w tym w spektrum autyzmu (ASD) i PANS/PANDAS Monitorowanie przebiegu i aktywności choroby u pacjentów już zdiagnozowanych Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do badania pobiera się krew żylna, z której otrzymuje się surowicę.
Nie wymaga się specjalnego przygotowania – badanie może być wykonane w stanie spoczynkowym, bez konieczności poszczenia. Należy jednak unikać pobierania próbki w ciągu 48 h od podania immunoglobulin, terapii przeciwciałami monoklonalnymi lub intensywnej immunosupresji, gdyż mogą one wpływać na wynik. Metoda Test opiera się na pośredniej immunofluorescencji (IIFT) na komórkach HEp‑2.
Surowica pacjenta jest rozcieńczana w serii podwojonych roztworów i inkubowana z przygotowanymi komórkami. Po wiązaniu przeciwciał, dodaje się znakowany wtórny przeciwciało przeciw‑ludzki (fluorescencyjny). Obserwacja pod mikroskopem fluorescencyjnym pozwala na ocenę: Wzoru fluorescencji (np.
homogeniczny, ziarnisty, speckled, nucleolar) Tytułu przeciwciał (półilościowa skala: 1:40, 1:80, 1:160, 1:320, 1:640, …) Wzorzec i tytuł są interpretowane w kontekście klinicznym, a dodatkowe testy (np. ELISA na poszczególne antygeny ENA) mogą być zlecone w razie potrzeby. Interpretacja wyników Negatywny wynik (brak wykrywalnych ANA przy najniższym rozcieńczeniu) zazwyczaj wyklucza aktywną chorobę autoimmunologiczną, choć nie wyklucza wczesnych stadiów.
Pozytywny wynik – obecność fluorescencji i określony wzór sugerują obecność przeciwciał antyjądrowych. Wysoki tytuł (≥1:320) zwiększa prawdopodobieństwo choroby tkanki łącznej.