Cel badania Oznaczenie koncentracji pierwiastków w włosie ma na celu określenie długoterminowego poziomu ekspozycji organizmu na metale ciężkie (np. ołów, rtęć, kadm, arsen) oraz na mikroelementy niezbędne (np. Wynik pomaga w ocenie potencjalnego wpływu tych substancji na funkcje neurologiczne, immunologiczne i metaboliczne, co jest szczególnie istotne przy badaniu pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem (ASD), PANS/PANDAS.
Wskazania kliniczne Diagnostyka przewlekłego zatrucia metalami ciężkimi. Ocena niedoborów lub nadmiaru mikroelementów w kontekście zaburzeń rozwojowych. Monitorowanie skuteczności terapii chelatacyjnej lub suplementacji. Badanie przyczyn objawów neurologicznych, behawioralnych i immunologicznych. Ocena ryzyka toksyczności środowiskowej u dzieci i dorosłych. Materiał biologiczny Próbka włosów – najczęściej 3‑5 cm długości, pobrana z tylnej części głowy w pobliżu karku.
Włosy są najodpowiedniejszym biomarkerem długoterminowego nagromadzenia pierwiastków, ponieważ ich struktura keratynowa wiąże związki metaliczne w okresie ich wzrostu. Metoda Analiza odbywa się przy użyciu technik spektrometrycznych, najczęściej inductively coupled plasma mass spectrometry (ICP‑MS) lub atomic absorption spectroscopy (AAS).
Procedura obejmuje: Decontaminację zewnętrzną próbki (mycie w roztworach detergentów i wody destylowanej) w celu usunięcia zanieczyszczeń powierzchniowych. Rozpuszczenie włosów w kwasie azotowym/hydrofluorowym w warunkach kontrolowanej temperatury. Wprowadzenie roztworu do spektrometru, gdzie mierzone są masy jonów pierwiastków. Kalibrację przy użyciu standardów referencyjnych i wyliczenie stężenia wyrażonego w µg/g (ppb) włosa.
Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem próbki zaleca się: Unikanie mycia włosów oraz stosowania kosmetyków (szamponów, odżywek, lakierów) przez co najmniej 48 h. Nie używanie suplementów mineralnych lub leków zawierających metale ciężkie w ciągu 2 tygodni przed pobraniem próbki. W przypadku dzieci – pobranie próbki z włosów, które nie były poddane zabiegom chemicznym (np. Interpretacja wyników Wyniki porównuje się z wartościami referencyjnymi ustalonymi dla populacji zdrowej.
Interpretacja uwzględnia: Podwyższone stężenia metali ciężkich – wskazują na potencjalne ryzyko toksyczności, wymagające dalszej oceny klinicznej i ewentualnej terapii. Niedobory mikroelementów – mogą tłumaczyć objawy neurologiczne, zaburzenia zachowania, problemy z układem immunologicznym. Stosunek poszczególnych pierwiastków (np. Cu/Zn, Se/Mg) – pomocny w ocenie równowagi metabolicznej.