Cel badania Oznaczenie stężenia osteokalcyny w surowicy krwi ma na celu określenie intensywności procesów kościotworzenia. Osteokalcyna jest białkiem nie‑kolagenowym syntetyzowanym wyłącznie przez osteoblasty; uczestniczy w mineralizacji macierzy kostnej oraz reguluje gospodarkę wapniowo‑fosforanową. Wskazania kliniczne Monitorowanie chorób charakteryzujących się przyspieszonym obrotem kostnym, np. choroba Pageta, nadczynność tarczycy lub przytarczyc.
Ocena ryzyka rozwoju osteoporozy, osteomalacji oraz innych zaburzeń mineralizacji kości. Kontrola skuteczności terapii przeciwosteoporotycznych, suplementacji witaminy D oraz leków wpływających na metabolizm kości. Badanie pacjentów z zaburzeniami metabolicznymi, w tym osób z autyzmem (ASD) oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi, u których często obserwuje się niedobory witaminy D, zaburzenia równowagi wapniowo‑fosforanowej i nieprawidłowy przyrost masy kostnej.
Ocena stanu kości u dzieci i młodzieży w okresie intensywnego wzrostu, a także u dorosłych z przewlekłą niewydolnością nerek. Metoda Stężenie osteokalcyny wyznacza się metodą immunoenzymatyczną (ELISA) lub techniką chemiluminescencyjną. Test wykorzystuje monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko specyficznemu epitopowi białka, co zapewnia wysoką swoistość. Wynik podaje się w nanogramach na mililitr (ng/ml) lub w picomolach na litr (pmol/l).
Interpretacja wyników Wartości podwyższone – świadczą o zwiększonej aktywności osteoblastów i przyspieszonym obrocie kostnym; mogą występować w chorobie Pageta, hiperkalcemii spowodowanej nadczynnością tarczycy lub przytarczyc, a także w fazie wzrostu u dzieci i młodzieży. Wartości obniżone – wskazują na zmniejszoną syntezę kości, co jest charakterystyczne dla osteoporozy, osteomalacji, przewlekłej niewydolności nerek oraz niedoboru witaminy D.
W kontekście ASD podwyższone poziomy mogą odzwierciedlać zaburzenia metaboliczne związane z dietą ubogą w wapń i witaminę D, natomiast obniżone wartości mogą sugerować zwiększone ryzyko osteoporozy wynikające z długotrwałego stosowania leków przeciwpadaczkowych lub ograniczonej ekspozycji na światło słoneczne. Przygotowanie pacjenta Do pobrania potrzebna jest surowica krwi. Zaleca się: Post trwający 8‑12 godzin przed pobraniem (spożycie wody jest dozwolone).
Unikanie w dniu badania suplementów zawierających wapń, witaminę D oraz leków wpływających na metabolizm kości, takich jak bisfosfoniany, kortykosteroidy czy hormony tarczycy. Podanie informacji o aktualnym leczeniu (np. terapia hormonalna, leki przeciwzapalne, leki przeciwpadaczkowe), które mogą modulować wynik. Materiał biologiczny Badanie wykonuje się na próbce krwi – surowicy.