Cel badania Test ma na celu wykrycie i ilościowe oznaczenie w surowicy krwi opiatów oraz opioidów, zarówno tych o działaniu narkotycznym (np. morfina, kodeina, heroina), jak i nie‑narkotycznych (np. Dzięki wysokiej czułości metody LC‑MS/MS możliwe jest stwierdzenie narażenia na leki przeciwbólowe, monitorowanie terapii oraz wykluczenie niepożądanej konsumpcji substancji. Wskazania kliniczne Kontrola zgodności z zaleceniami terapeutycznymi w pacjentach przyjmujących opioidy.
Diagnozowanie przypadków przedawkowania lub zatrucia opioidami (ICD‑10: T40.x). Badanie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, gdy istnieje podejrzenie wpływu leków opioidowych na zachowanie, nastrój lub funkcje poznawcze. Ocena narażenia na nielegalne substancje opioidowe w sytuacjach sądowych lub policyjnych. Wspomaganie diagnostyki zespołów PANS/PANDAS, gdy podejrzewa się wpływ leków przeciwbólowych na układ immunologiczny.
Materiał i przygotowanie pacjenta Materiał biologiczny: krew żylna, surowica. Objętość pobranego materiału: 3–5 ml surowicy. Przygotowanie: nie wymaga głodówki; pacjent powinien unikać przyjmowania dodatkowych leków przeciwbólowych lub suplementów w ciągu 24 h przed pobraniem, jeżeli to nie jest sprzeczne z zaleceniami lekarza. Unikać zanieczyszczenia próbki (np. przez igły używane wcześniej do podania opioidów).
Metoda Analiza przeprowadzana jest przy użyciu chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Procedura obejmuje: Ekstrakcję analitu z surowicy metodą ekstrakcji ciecz‑ciecz (solid‑phase extraction, SPE) w celu usunięcia białek i zanieczyszczeń. Rozdział poszczególnych opioidów na kolumnie chromatograficznej o wysokiej rozdzielczości.
Detekcję i kwantyfikację przy użyciu podwójnego trybu skanowania (multiple reaction monitoring, MRM), co zapewnia czułość rzędu 0,1–1 ng/ml oraz specyficzność >99 %. Interpretacja wyników Wynik ujemny – brak wykrywalnych opiatów/ opioidów w podanej próbce; nie wyklucza jednak bardzo niskich stężeń poniżej progu detekcji. Wynik dodatni – wykryto jeden lub więcej składników z listy badanej; wynik podany jako stężenie (ng/ml) pozwala ocenić zakres terapeutyczny lub toksyczny.
Wartości powyżej zakresu terapeutycznego mogą wskazywać na przedawkowanie, nadużycie lub niewłaściwe dawkowanie. W kontekście zaburzeń neurorozwojowych podwyższone poziomy opioidów mogą wpływać na funkcje poznawcze, zachowanie oraz układ immunologiczny, co wymaga dalszej oceny klinicznej. Ograniczenia badania Metoda nie wykrywa wszystkich możliwych pochodnych opioidowych (np.