Cel badania Analiza ma na celu wyznaczenie koncentracji olanzapiny w surowicy krwi, co pozwala ocenić przyjmowanie leku, dostosować dawkowanie oraz wykryć potencjalne ryzyko działań niepożądanych. Badanie jest oznaczone kodem ICD OLANZAP. Wskazania kliniczne Monitorowanie terapii u pacjentów leczonych olanzapiną (schizofrenia, choroba afektywna dwubiegunowa, zaburzenia zachowania w ASD).
Sprawdzenie zgodności przyjmowania leku – niska lub wysoka koncentracja może świadczyć o nieprzestrzeganiu zaleceń lub o przyspieszonym/spowolnionym metabolizmie. Ocena toksyczności przy podwyższonych poziomach (sedacja, zaburzenia metaboliczne, problemy sercowo‑naczyniowe). Wykrywanie interakcji lekowych, zwłaszcza z inhibitorami CYP1A2 (np. fluoksetyna) lub induktorami enzymów wątrobowych. Szczególne sytuacje: ciąża, karmienie piersią, niewydolność wątroby lub nerek.
Pacjenci z ASD wymagający precyzyjnego ustalenia dawki w celu ograniczenia działań niepożądanych, zwłaszcza metabolicznych. Materiał biologiczny Surowica lub osocze krwi – 2 ml pobrane do probówki bez antykoagulantu (do uzyskania surowicy) lub z EDTA, jeśli wymagana jest analiza osocza. Przygotowanie pacjenta Próbka powinna być pobrana w stanie spoczynku, najczęściej 12‑24 h po ostatniej dawce olanzapiny, aby odzwierciedlić poziom szczytowy.
Zaleca się unikanie w dniu pobrania: dużych ilości kofeiny, potraw grillowanych lub wędzonych (zawierających węgiel węgla), substancji mogących wpływać na enzym CYP1A2 (np. dym tytoniowy, niektóre leki przeciwzapalne). Metoda analityczna Stężenie olanzapiny wyznacza się wysokosprawną chromatografią cieczową połączoną ze spektrometrią mas (HPLC‑MS/MS) lub, w niektórych laboratoriach, metodą chromatografii gazowej‑MS (GC‑MS).
Metody te zapewniają czułość do 0,5 ng/ml oraz wysoką precyzję i dokładność. Interpretacja wyników Zakres terapeutyczny: 20‑80 ng/ml – wartości zależą od przyjmowanej dawki i indywidualnej tolerancji. Poziom może sugerować niewłaściwe przyjmowanie leku, zbyt niską dawkę lub przyspieszony metabolizm (np.
Poziom > 80 ng/ml: zwiększone ryzyko działań niepożądanych, w tym silnej sedacji, zaburzeń metabolicznych (hiperglikemia, przyrost masy ciała) oraz problemów sercowo‑naczyniowych. Poziom > 150 ng/ml: wymaga natychmiastowej oceny klinicznej i prawdopodobnej modyfikacji dawki lub odstawienia leku. Zastosowanie w autyzmie (ASD) i zaburzeniach neurorozwojowych Olanzapina jest stosowana w łagodzeniu drażliwości, agresji i innych zachowań problematycznych u osób z ASD.