Cel badania Test jakościowy w moczu służy do potwierdzenia, czy w organizmie pacjenta występuje olanzapina – lek przeciwpsychotyczny stosowany m.in. w leczeniu schizofrenii, zaburzeń afektywnych oraz w niektórych przypadkach zaburzeń neurorozwojowych, w tym w terapii objawów pobudliwości i agresji u osób z ASD (ICD‑10: F84). Wskazania kliniczne Kontrola przyjmowania leku w ramach terapii psychiatrycznej (ICD‑10: F20‑F29, F84).
Weryfikacja niezgodności z zaleceniami lekarza – podejrzenie nieprzestrzegania dawkowania. Badanie w sytuacjach prawnych lub sądowych, gdy wymagana jest identyfikacja substancji psychoaktywnej. Monitorowanie potencjalnego nadużycia lub przypadkowego spożycia w populacji dzieci i młodzieży.
Metoda Do wykrywania olanzapiny w moczu najczęściej wykorzystuje się jedną z następujących technik: Immunochemiczny test przesiewowy (ELISA) – szybka metoda oparta na przeciwciałach specyficznych dla olanzapiny. Chromatografia gazowa sprzężona z spektrometrią mas (GC‑MS) – metoda referencyjna o wysokiej czułości i selektywności.
Chromatografia cieczowa z tandemową spektrometrią mas (LC‑MS/MS) – zapewnia najdokładniejsze wyniki w kontekście jakościowym oraz możliwość jednoczesnego wykrywania metabolitów. Wszystkie wymienione techniki pozwalają wykryć obecność olanzapiny w stężeniach rzędu kilku ng/ml, co odpowiada przyjęciu dawki terapeutycznej w ciągu ostatnich 24‑48 godzin. Interpretacja wyników Wynik dodatni – w próbce moczu wykryto olanzapinę. Potwierdza to przyjęcie leku w ostatnich dniach.
W kontekście terapii psychiatrycznej oznacza prawidłowe stosowanie leku; w sytuacji kontrolnej może wskazywać na niezgodne z zaleceniami przyjmowanie. Wynik ujemny – nie stwierdzono obecności olanzapiny. Może to wynikać z: braku przyjmowania leku lub nieregularnego stosowania, zbyt niskiej dawki, której metabolity nie osiągnęły progu wykrywalności, nieprawidłowego pobrania lub przechowywania próbki (np. rozcieńczenie, niewłaściwa temperatura).
W razie wątpliwości zaleca się powtórzenie badania lub przeprowadzenie badania ilościowego (np. LC‑MS/MS) w celu określenia stężenia. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem moczu należy: Unikać kontaktu próbki z substancjami chemicznymi (np. środki czystości) mogącymi interferować z testem. Zgłosić lekarzowi przyjmowane leki i suplementy, które mogą wpływać na wynik (np.