Cel badania Określenie koncentracji olanzapiny w surowicy krwi żylnej w celu terapeutycznego monitorowania leku, oceny przyjmowania leku przez pacjenta oraz identyfikacji potencjalnej toksyczności. Wskazania kliniczne Pacjenci leczeni olanzapiną z rozpoznaniem schizofrenii (ICD‑10: F20), zaburzeń afektywnych dwubiegunowych (F31) oraz zaburzeń neurorozwojowych, w tym podrażliwości w ASD (F84).
Kontrola poziomu leku przy braku oczekiwanej reakcji klinicznej lub wystąpieniu działań niepożądanych (np. nadmierna senność, przyrost masy ciała, zaburzenia metaboliczne). Ocena przyczyn nieprzestrzegania zaleceń terapeutycznych (niedostateczna przyjmowanie leku). Monitorowanie interakcji lekowych wpływających na metabolizm olanzapiny (np. inhibitory CYP1A2, induktory CYP3A4).
Metoda Stężenie olanzapiny oznacza się najczęściej metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (HPLC‑MS/MS) lub chromatografią gazową (GC‑MS). Metody te charakteryzują się wysoką czułością (dolna granica wykrywalności ≈ 0,5 ng/mL) i precyzją, co pozwala na dokładne określenie poziomu leku w zakresie terapeutycznym 10‑40 ng/mL.
Przygotowanie pacjenta Wymagane 5 mL krwi żylnej pobrane do probówki bez dodatku antykoagulantu, po odwirowaniu uzyskuje się surowicę. Próbka powinna być pobrana w stanie spoczynku, najczęściej 12 ± 2 godziny po ostatniej dawce (przyjmowanie leku raz dziennie) – tzw. Nie ma wymogu głodówki, ale należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w dniu pobrania.
Próbkę należy przechowywać w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 h; w razie opóźnienia – zamrożenie w –20 °C. Interpretacja wyników Stężenie w granicach 10‑40 ng/mL – uznawane za terapeutyczne; wskazuje na prawidłowe przyjmowanie leku i prawidłowy metabolizm. Stężenie – może sugerować niską przyczepność, przyspieszony metabolizm (np. indukcja CYP1A2) lub niewłaściwe dawkowanie.
Stężenie > 40 ng/mL – zwiększone ryzyko działań niepożądanych, w tym silnej sedacji, zaburzeń metabolicznych, objawów neurotoksyczności; rozważ zmianę dawki lub odstąpienie od leku. Wartości skrajne wymagają ponownego pomiaru oraz oceny klinicznej pacjenta. Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Olanzapina jest stosowana w terapii objawów podrażliwości, agresji i autoagresji u dzieci i młodzieży z ASD.