Cel badaniaTest lateksowy ma za zadanie wykryć w surowicy krwi przeciwciała określane jako czynnik reumatoidalny (RF). RF najczęściej występuje w klasie IgM, ale mogą być obecne także przeciwciała IgA i IgG, skierowane przeciw fragmentowi Fc immunoglobuliny G. Obecność tych autoprzeciwciał jest istotnym markerem w diagnostyce reumatoidalnego zapalenia stawów (RZS) oraz innych schorzeń autoimmunologicznych.
Wskazania kliniczneObjawy sugerujące wczesne RZS – ból, obrzęk i sztywność małych stawów (szczególnie międzypaliczkowych), sztywność poranna trwająca dłużej niż 30 min.Monitorowanie osób z rodzinną predyspozycją do chorób autoimmunologicznych.Diagnostyka różnicowa przy podejrzeniu zespołu Sjögrena, mieszanej choroby tkanki łącznej (MCTD), toczenia rumieniowatego układowego (SLE), twardziny układowej oraz innych stanów, w których RF może być dodatni.Ocena stanu immunologicznego u pacjentów z zaburzeniami ze spektrum autyzmu (ASD), u których obserwuje się podwyższoną częstość występowania zaburzeń autoimmunologicznych.
Materiał i przygotowanie pacjentaDo badania wykorzystuje się krew pobraną z żyły w probówce bez dodatku antykoagulantu (surowica). Nie wymaga specjalnej diety ani długotrwałego przygotowania. Zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz dużych dawek suplementów żelaza w ciągu 24 h przed pobraniem, aby zminimalizować ryzyko hemolizy i ewentualnych zakłóceń wyniku.
Metoda badaniaTest opiera się na reakcji aglutynacji kuleczek lateksowych pokrytych antygenem Fc fragmentu IgG. Gdy w próbce znajduje się RF, dochodzi do wiązania się kuleczek i powstania widocznej aglutynacji na płytce testowej. Badanie jest przeprowadzane w trybie jakościowym – informuje jedynie o obecności lub braku RF, nie podając jego stężenia. Interpretacja wynikówWynik dodatni – wskazuje na obecność RF. Pozytywny wynik wymaga potwierdzenia metodami ilościowymi (np.
ELISA, nephelometria) oraz oceny klinicznej. RF dodatni może wystąpić w RZS, innych chorobach autoimmunologicznych, przewlekłych infekcjach (np. wirusowe zapalenie wątroby, HIV) oraz u niewielkiego odsetka zdrowych osób (ok. 2 %).Wynik ujemny – brak wykrywalnego RF w surowicy. Nie wyklucza RZS, szczególnie w bardzo wczesnym stadium, kiedy przeciwciała mogą jeszcze nie być wytworzone. Normy i ograniczeniaTest jakościowy podaje wynik jako „obecny” lub „nieobecny”.
Nie określa tytułu przeciwciała (np. Dlatego dodatni wynik powinien być zweryfikowany testami ilościowymi, które pozwalają na monitorowanie aktywności choroby i ocenę odpowiedzi na terapię. Zastosowanie w ASD i zaburzeniach neurorozwojowychBadania wykazały, że osoby z ASD częściej wykazują zaburzenia autoimmunologiczne, w tym podwyższony poziom RF.