Cel badania Test TPHA (Treponema pallidum Hemagglutination Assay) ma za zadanie wykrycie w surowicy przeciwciał klasy IgG skierowanych przeciwko bakteriom Treponema pallidum. Jest to badanie treponemalne, które służy jako potwierdzenie wyników testów nie‑treponemalnych (np. VDRL, RPR, USR) oraz jako element pełnej oceny serologicznej zakażenia kiłą. Wskazania kliniczne Potwierdzenie dodatniego lub niejednoznacznego wyniku testu nie‑treponemalnego (VDRL, RPR, USR).
Diagnostyka wszystkich stadiów kiły – pierwotnej, wtórnej oraz późnej. Ocena historii zakażenia w sytuacji podejrzenia reaktywacji lub ponownego zakażenia. Badania przesiewowe w grupach podwyższonego ryzyka, w tym u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, gdzie infekcje treponemiczne mogą wpływać na przebieg neurologiczny. Rozpoznanie serologiczne w przypadkach klinicznych objawów neurologicznych lub sercowo‑naczyniowych sugerujących kiłę.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do badania wymagana jest krew pobrana do probówki z antykoagulantem (najczęściej żelowy). Z krwi uzyskuje się surowicę, którą należy dostarczyć do laboratorium bez opóźnień. Nie jest potrzebny post ani specjalne przygotowanie dietetyczne. Próbka powinna być wolna od hemolizy, a w razie opóźnienia w analizie przechowywać ją w temperaturze 2‑8 °C.
Metoda W teście TPHA wykorzystuje się sztucznie przygotowane krętki (aglutyniny) pokryte antygenami T. Gdy w surowicy obecne są przeciwciała, wiążą się one z antygenem na krętkach, co prowadzi do ich aglutynacji – obserwuje się zmętnienie roztworu. Badanie przeprowadza się w seriach rozcieńczeń, co pozwala określić tytuł przeciwciał.
Interpretacja wyników Negatywny wynik – brak wykrywalnych przeciwciał IgG; może oznaczać brak zakażenia lub bardzo wczesną fazę przed wytworzeniem przeciwciał. Pozytywny wynik – obecność przeciwciał IgG; wynik jest zazwyczaj trwały i może utrzymywać się przez całe życie, nawet po skutecznym leczeniu. Tytuł przeciwciał – określa ilość rozcieńczeń, w których obserwuje się aglutynację. Nie służy do oceny aktualnej aktywności choroby, lecz potwierdza ekspozycję na T.
Do monitorowania leczenia używa się testów nie‑treponemalnych (VDRL, RPR). Ocena jakości testu TPHA charakteryzuje się wysoką swoistością (>98 %) i dobrą czułością (≈95 %). Jest mniej podatny na fałszywe‑ujemne wyniki niż testy nie‑treponemalne, ale może dawać fałszywie dodatnie wyniki w infekcjach wywołanych blisko spokrewnionymi bakteriami, takimi jak yaws (Treponema pertenue) czy pinta (Treponema pallidum subspecies).