Cel badania Test ilościowy TPHA (Treponema pallidum hemagglutination assay) służy do wykrywania i określania poziomu przeciwciał przeciwko bakterii Treponema pallidum, będącej przyczyną kiły. Dzięki oznaczeniu tytułu przeciwciał możliwe jest nie tylko potwierdzenie zakażenia, ale także ocena jego aktywności oraz skuteczności zastosowanej terapii. Wskazania kliniczne Diagnostyka wszystkich stadiów kiły – pierwotnej, wtórnej i późnej.
Potwierdzenie wyników testów przesiewowych, takich jak VDRL czy RPR. Monitorowanie odpowiedzi na leczenie antybiotykowe poprzez obserwację spadku tytułu przeciwciał. Badanie noworodków i małych dzieci w celu wykluczenia kiły wrodzonej, szczególnie u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. Ocena ryzyka neurosyfilisu przy podejrzeniu zakażenia ośrodkowego układu nerwowego.
Rozpoznanie zakażeń współistniejących w kontekście chorób autoimmunologicznych lub immunodeficjencji. Materiał biologiczny Surowica lub osocze pobrane z żyły obwodowej (2‑5 ml). Próbka powinna być odwirowana, a surowica przechowywana w temperaturze 2‑8 °C nie dłużej niż 7 dni. Dłuższe przechowywanie wymaga zamrożenia w temperaturze –20 °C. Przed analizą należy unikać powtórnego zamarzania, które może wpływać na stabilność przeciwciał.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnych przygotowań – nie jest konieczna podaż na czczo ani odstawienie stałych leków. W sytuacji niedawnego podania antybiotyków (np. w leczeniu infekcji bakteryjnej) zaleca się odczekanie 48‑72 godzin, aby uniknąć fałszywie obniżonych wyników. Metoda W teście używa się czerwonych krwinek owczych (krętek) pokrytych antygenem Treponema pallidum. Po dodaniu surowicy, obecność przeciwciał wywołuje aglutynację krętek.
Stopień aglutynacji oceniany jest w seriach rozcieńczeń (np. 1:2, 1:4, 1:8 …), co pozwala określić tytuł przeciwciał – wyższy tytuł oznacza większe stężenie przeciwciał w surowicy. Interpretacja wyników Negatywny (brak aglutynacji) – brak wykrywalnych przeciwciał; wyklucza aktywne zakażenie, choć w bardzo wczesnym okresie (okno serologiczne) wynik może być fałszywie ujemny. Pozytywny (aglutynacja) – wykryto przeciwciała; wynik podaje się jako tytuł (np.
Wysokie tytuły sugerują aktualne lub niedawne zakażenie, natomiast niskie tytuły mogą wskazywać na przeszłą infekcję. Spadek tytułu w trakcie leczenia – świadczy o skuteczności terapii; brak spadku lub wzrost wymaga ponownej oceny klinicznej i ewentualnej modyfikacji leczenia. Uwaga – przeciwciała treponemalne mogą utrzymywać się przez całe życie, dlatego test nie rozróżnia zakażenia aktualnego od przeszłego bez dodatkowych danych klinicznych.