Cel badania Algorytm ROMA ma na celu wyznaczenie indywidualnego ryzyka wystąpienia nowotworu jajnika u kobiet z wykrytym guzem w obrębie miednicy. Analiza opiera się na jednoczesnym oznaczeniu dwóch białek nowotworowych – CA‑125 i HE4 – oraz uwzględnieniu wieku i statusu menopauzalnego, co pozwala na uzyskanie procentowej wartości ryzyka. Wskazania kliniczne Kobiety z podejrzanym masą w miednicy (np.
wykrytą w USG, tomografii komputerowej lub rezonansie magnetycznym), które wymagają szybkiej klasyfikacji ryzyka onkologicznego. Pacjentki zgłaszające niecharakterystyczne objawy ginekologiczne, takie jak ból podbrzusza, uczucie pełności, nudności, utrata apetytu czy nieprawidłowe krwawienia z pochwy. Osoby z dodatnim wywiadem rodzinnym (np. nowotwory jajnika, zespół Lyncha, mutacje BRCA1/2) planujące dalszą diagnostykę onkologiczną.
Kobiety przygotowujące się do zabiegu chirurgicznego w obrębie miednicy, aby określić potrzebę dodatkowych procedur onkologicznych lub monitoringu pooperacyjnego. Monitoring pacjentek po leczeniu nowotworu jajnika w celu wczesnego wykrycia ewentualnej recydywy. Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do testu pobiera się 5 ml krwi żylnej, najczęściej w probówce z żelazkiem (serum).
Próbkę należy odwirować w ciągu 30 min od pobrania i przechowywać w temperaturze 2‑8 °C, nie dłużej niż 48 h przed analizą. Nie wymaga się specjalnej diety ani postu, jednak zaleca się unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz przyjmowania leków wpływających na poziom markerów (np. hormonalna terapia zastępcza) w dniu pobrania. Metoda pomiarowa W laboratorium stosuje się immunochemiluminescencyjne testy automatyczne (np.
ARCHITECT, Elecsys), które wykrywają: CA‑125 – glikoproteinę produkowaną głównie przez komórki nabłonkowe jajnika; podwyższone stężenia obserwuje się nie tylko w raku, ale także w endometriozie, zapaleniach miednicy, niewydolności serca czy ciąży. HE4 (Human Epididymis Protein 4) – białko wydzielane przez komórki nabłonkowe jajnika o wyższej swoistości dla nowotworów jajnika niż CA‑125; podwyższony poziom może wystąpić przy niewydolności nerek.
Wyniki obu markerów wprowadzane są do wzoru matematycznego, który dodatkowo uwzględnia wiek oraz status menopauzalny (przed‑ lub po‑menopauza). Algorytm generuje wartość procentową określającą ryzyko nowotworowe.