Cel badania Badanie ma na celu ocenę funkcjonalnej aktywności cytotoksycznej komórek NK (natural killer) pochodzących z krwi obwodowej. Wynik odzwierciedla efektywność wrodzonej odpowiedzi immunologicznej oraz pozwala zidentyfikować ewentualne dysfunkcje układu odpornościowego. Wskazania kliniczne Podejrzenie pierwotnych lub wtórnych deficytów odporności, w tym obniżonej aktywności NK. Przewlekłe, nawracające lub niejasne infekcje wirusowe, bakteryjne i grzybicze.
Kontrola pacjentów po przeszczepach, terapii immunosupresyjnej lub immunomodulującej. Ocena odpowiedzi immunologicznej w chorobach nowotworowych oraz przy terapii immunoonkologicznej. Badania w ramach zespołu autyzmu (ASD) oraz pokrewnych zaburzeń neurorozwojowych, gdzie obserwuje się zaburzenia regulacji immunologicznej, w tym zmienioną aktywność NK. Diagnostyka i monitorowanie zespołów PANS/PANDAS, w których nieprawidłowa funkcja NK może wpływać na przebieg choroby.
Materiał biologiczny i przygotowanie pacjenta Do testu pobiera się 4‑5 ml krwi żylnej do probówki zawierającej antykoagulant heparynowy. Próbka musi dotrzeć do laboratorium w ciągu maksymalnie 4 h od pobrania, aby zachować żywotność komórek NK. Pacjent nie wymaga specjalnej diety, jednak zaleca się: Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu w dniu pobrania. Nieprzyjmowanie leków immunosupresyjnych lub immunomodulujących (np.
kortykosteroidy, cyklosporyna) bez konsultacji z lekarzem. Informowanie laboratorium o aktualnych infekcjach, szczepieniach oraz niedawnych zabiegach chirurgicznych. Metoda W laboratorium przeprowadza się test cytotoksyczności przy użyciu jednej z następujących technik: Test uwalniania 51Chromu (Cr‑51) – komórki docelowe są znakowane radioaktywnym izotopem, a stopień uwolnienia radioaktywności po kontakcie z komórkami NK odzwierciedla ich zdolność do lizy.
Test degranulacji CD107a (cytometria przepływowa) – pomiar ekspresji markera degranulacji CD107a na powierzchni NK po stymulacji, co wskazuje na uwolnienie cytotoksycznych granule. Pomiar produkcji interferonu‑γ (IFN‑γ) – ilościowy analizator cytokiny wydzielanej przez aktywowane NK w warunkach in vitro. Wynik wyrażany jest jako procent lizy (lub wskaźnik degranulacji/produkcji IFN‑γ) w stosunku do kontroli pozytywnej przy standardowym stosunku efektor‑cel 1:1.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 15‑30 % lizy; zakres referencyjny może się różnić w zależności od zastosowanej metody i laboratorium. Obniżona aktywność NK – sugeruje osłabioną odpowiedź wrodzoną; może być związana z pierwotnym niedoborem immunologicznym, przewlekłymi infekcjami wirusowymi, leczeniem immunosupresyjnym lub niektórymi fenotypami ASD, w których wykazano zmniejszoną cytotoksyczność NK.