Cel badania Określenie koncentracji neuronal‑specific enolase (NSE) w surowicy krwi w celu wykrycia uszkodzenia komórek nerwowych i neuroendokrynnych oraz wsparcia diagnostyki i monitorowania chorób, w których dochodzi do ich proliferacji lub degradacji. Wskazania kliniczne Nowotwory neuroendokrynne, m.in. mało‑komórkowy rak płuca, neuroblastoma, rak drobnokomórkowy, guz chromochłonny, rak tarczycy typu medullary, pheochromocytoma.
Urazy mózgu, w tym uraz zamknięty, wstrząśnienie mózgu, udar niedokrwienny i krwotoczny, hipoksja, stan zapalny ośrodkowego układu nerwowego, zapalenie opon mózgowo‑rdzeniowych. Monitorowanie przebiegu i reakcji na terapię w wyżej wymienionych schorzeniach oraz w stanach para‑nowotworowych (zespół paraneoplastyczny).
Ocena potencjalnych zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ASD) oraz innych spektrum zaburzeń rozwojowych, gdzie podwyższone NSE może odzwierciedlać zwiększony stres oksydacyjny lub subtelną dysfunkcję neuroendokrynności. Inne sytuacje kliniczne: ciężka niewydolność serca, sepsa, ciężka choroba wątroby – stany, w których dochodzi do wtórnego uszkodzenia komórek nerwowych. Materiał biologiczny Krew – surowica lub osocze pobrana w warunkach sterylnych, po odwirowaniu próbki.
Próbka powinna być przetworzona w ciągu 2 h od pobrania lub zamrożona w temperaturze –20 °C do momentu analizy. Metoda pomiarowa Stężenie NSE oznacza się metodą immunochemiczną, najczęściej techniką ELISA lub immunochemiluminescencji (CLIA). Test wykorzystuje monoklonalne przeciwciała skierowane przeciwko podjednostce γγ (gamma‑gamma) enolazy, charakterystycznej wyłącznie dla komórek nerwowych i neuroendokrynnych.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: zazwyczaj Podwyższony poziom: wskazuje na uwolnienie NSE do krwiobiegu w wyniku uszkodzenia lub zwiększonej liczby komórek zawierających podjednostkę γγ. Typowe przyczyny to nowotwory neuroendokrynne, urazy mózgu, udary, stan zapalny CNS oraz niektóre choroby para‑nowotworowe. Wartości pośrednie: mogą wystąpić przy łagodnych uszkodzeniach, np.
niewielkim wstrząśnieniu mózgu, lub w sytuacjach zwiększonego stresu oksydacyjnego w układzie nerwowym. Obniżony poziom: rzadko ma znaczenie kliniczne; może być wynikiem niewłaściwego pobrania (np. hemoliza) lub błędów laboratoryjnych. Uwaga: hemoliza, intensywna fizyczna aktywność przed pobraniem oraz nieprawidłowe przechowywanie próbki mogą fałszować wynik w górę.