Cel badania Badanie ma na celu wykrycie nietolerancji sorbitolu – cukru alkoholowego, którego wchłanianie w jelicie cienkim jest ograniczone u niektórych osób. Nieprawidłowa absorpcja prowadzi do fermentacji przez mikroflorę jelitową, co objawia się wzrostem stężenia wodoru (H₂) i/lub metanu (CH₄) w wydychanym powietrzu. Wskazania kliniczne Nawracające bóle brzucha, wzdęcia, biegunka lub zaparcia po spożyciu produktów bogatych w sorbitol (np. jabłka, gruszki, suszone śliwki).
Objawy dyskomfortu jelitowego po spożyciu słodzików zawierających sorbitol. Przewlekłe dolegliwości żołądkowo‑jelitowe, które nie ustępują po wykluczeniu innych przyczyn (celiakia, choroba trzewna, infekcje). Współistniejące zaburzenia neurorozwojowe (ASD, PANS/PANDAS) – nieprawidłowa flora jelitowa i nietolerancje pokarmowe mogą nasilać objawy behawioralne i poznawcze.
Metoda Test polega na podaniu doustnym standaryzowanej dawki sorbitolu (zwykle 25 g rozpuszczonych w 200 ml wody) po 12‑godzinowym okresie postu. Następnie pobierane są próbki wydychanego powietrza w probówkach wypełnionych CO₂ w następujących momentach: 0 min – próbka wyjściowa przed podaniem sorbitolu. 15, 30, 45, 60, 90, 120, 150 oraz 180 min po podaniu. W każdej probówce mierzony jest poziom H₂ i CH₄ przy użyciu analizatora gazów oddechowych.
Wzrost H₂ ≥20 ppm (lub CH₄ ≥10 ppm) w porównaniu do wartości wyjściowej wskazuje na nieprawidłową fermentację sorbitolu. Przygotowanie pacjenta Post co najmniej 12 h przed badaniem (woda dozwolona, napoje zawierające kofeinę i alkohol – zakazane). Unikanie antybiotyków, probiotyków oraz leków wpływających na motorykę jelit (np. laktulozy) przez 2‑4 tygodnie przed testem. Nie palenie i nie intensywna aktywność fizyczna w dniu badania.
Utrzymanie stałego tempa oddychania podczas pobierania próbek. Interpretacja wyników Wzrost H₂ ≥20 ppm w dowolnym punkcie pomiaru – sugeruje nadmierną fermentację sorbitolu i potwierdza nietolerancję. Wzrost CH₄ ≥10 ppm – wskazuje na dominację bakterii metanogennych, co również może być przyczyną objawów. Brak istotnego wzrostu gazów – wynik prawdopodobnie prawidłowy; ewentualne objawy mogą mieć inny podłoże.
Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych Nietolerancja sorbitolu może wpływać na skład i aktywność mikrobioty jelitowej, co w teorii oddziałuje na oś mózg‑jelito. U osób z ASD, PANS czy PANDAS nieprawidłowa fermentacja może nasilać stany zapalne, zwiększać przepuszczalność bariery jelitowej oraz wywoływać lub pogłębiać objawy behawioralne, takie jak nadpobudliwość, lęk czy problemy z koncentracją.