Cel badania Test oddechowy wodorowo‑metanowy (H₂/CH₄) ma na celu wykrycie zaburzeń wchłaniania fruktozy w jelicie cienkim. Po podaniu jednorazowej dawki fruktozy, niezaabsorbowana fruktoza jest fermentowana przez bakterie jelitowe, co prowadzi do powstawania wodoru (H₂) i metanu (CH₄). Wzrost ich stężenia w wydychanym powietrzu świadczy o malabsorpcji fruktozy.
Wskazania kliniczne Objawy żołądkowo‑jelitowe po spożyciu owoców, soków, miodu lub produktów zawierających fruktozę (bóle brzucha, wzdęcia, biegunka, zaparcia). Przewlekłe dolegliwości trawienne, które nie ustępują po eliminacji innych cukrów prostych. Rozpoznanie i monitorowanie nietolerancji fruktozy u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi (np. ASD, PANS/PANDAS), u których objawy ze strony przewodu pokarmowego mogą nasilać zaburzenia zachowania i funkcje poznawcze.
Ocena przyczyn zaburzeń mikroflory jelitowej wpływających na układ nerwowy. Metoda Test przeprowadza się w następujący sposób: Pacjent po nocnym (minimum 12‑godzinnym) poście przyjmuje jednorazowo 25 g fruktozy rozpuszczonej w 250 ml wody. Próbki wydychanego powietrza pobiera się do probówek wypełnionych CO₂ w następujących momentach: przed podaniem fruktozy (0 min) oraz co 30 min, aż do 180 min.
Stężenia H₂ i CH₄ określa się metodą chromatografii gazowej lub spektrometrii podczerwieni. Przygotowanie pacjenta Przed testem należy zastosować się do następujących zaleceń: Post przynajmniej 12 h (dozwolone jedynie wodę). Unikanie produktów bogatych w błonnik, fermentujące węglowodany (np. fasola, kapusta, pełnoziarniste produkty) oraz alkoholu przez 24 h przed badaniem.
Zaprzestanie przyjmowania antybiotyków, probiotyków, leków zobojętniających kwas żołądkowy oraz środków przeczyszczających na co najmniej 2 tygodnie przed badaniem (jeśli to możliwe). W dniu badania nie pal się i nie żuj gumy. Interpretacja wyników Wzrost stężenia H₂ o ≥20 ppm względem wartości wyjściowej (0 min) w dowolnym punkcie pomiaru (zwykle po 30‑90 min) uznaje się za dodatni wynik wskazujący na malabsorpcję fruktozy.
Jeśli jednocześnie obserwuje się podwyższenie CH₄ (≥10 ppm) przy braku wyraźnego wzrostu H₂, wynik może być dodatni, zwłaszcza u pacjentów z dominacją metanogennych bakterii. Wzrost zarówno H₂, jak i CH₄ zwiększa pewność diagnozy. Negatywny wynik (brak istotnego wzrostu gazów) wyklucza klinicznie istotną nietolerancję fruktozy.