Cel badania Test ma na celu identyfikację w moczu metabolitów powszechnie stosowanych substancji psychoaktywnych, w tym amfetaminy, kokainy, tetrahidrokanabinolu (THC) pochodzącego z marihuany i haszyszu, morfiny oraz leków z grupy benzodiazepin. Wynik pozwala określić, czy dana osoba była narażona na działanie tych substancji w ostatnim okresie. Wskazania kliniczne Badania przesiewowe w ramach oceny nadużywania substancji psychoaktywnych (ICD‑10: F10‑F19, Z86.4).
Kontrola terapii farmakologicznej, w tym monitorowanie przyjmowania leków przeciwlękowych i przeciwdrgawkowych z grupy benzodiazepin. Ocena ryzyka narażenia na narkotyki w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, np. wpływ substancji psychoaktywnych na przebieg ASD, PANS/PANDAS. Badania w sytuacjach prawnych i sądowych (medycyna sądowa, kontrola w miejscu pracy). Ocena przyczyn nagłych zaburzeń neurologicznych lub psychiatrycznych, które mogą być wywołane przez użycie narkotyków.
Materiał i przygotowanie pacjenta Do badania wymagana jest próbka moczu (minimum 30 ml) pobrana w warunkach sterylnych. Zaleca się pobranie próbki w połowie oddania moczu (mid‑stream) w celu zmniejszenia ryzyka zanieczyszczenia. Nie ma konieczności zachowywania postu; pacjent powinien unikać przyjmowania leków i suplementów, które mogą interferować z testem, co najmniej 24 h przed pobraniem, o ile nie jest to sprzeczne z zaleceniami lekarza.
Metoda Wstępna selekcja próbek odbywa się przy użyciu immunochemicznego testu przesiewowego (ELISA lub immunochromatografii). Po uzyskaniu wyniku pozytywnego lub niejednoznacznego, próbka jest poddawana potwierdzeniu metodą chromatografii gazowej ze spektrometrią mas (GC‑MS) lub chromatografii cieczowej ze spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Metody te pozwalają na dokładne określenie rodzaju i ilości metabolitu oraz wykluczenie fałszywych wyników.
Interpretacja wyników Wynik negatywny – nie wykryto metabolitów badanych substancji w analizowanym przedziale czasowym. Nie wyklucza jednak użycia substancji poza oknem wykrywalności. Wynik dodatni – stwierdzono obecność metabolitu jednej lub kilku badanych substancji. Okno wykrywalności zależy od rodzaju narkotyku: Amfetamina: 1‑3 dni po jednorazowym użyciu, do 7 dni przy chronicznym stosowaniu.
THC (metabolit – 11‑hydroksy‑THC): 3‑7 dni przy okazjonalnym użyciu, do 30 dni przy regularnym spożyciu. diazepam, lorazepam): 3‑7 dni, w zależności od półtrwania leku. Pozytywny wynik powinien być potwierdzony metodą GC‑MS/LC‑MS/MS przed podjęciem decyzji klinicznej lub prawnej. Ograniczenia i uwagi Test nie wykrywa wszystkich możliwych substancji psychoaktywnych – jest ograniczony do wymienionych w panelu metabolitów.