Cel badania Pomiar aktywności N‑acetyl‑β‑D‑glukozaminidazy (NAG) w moczu służy do oceny integralności nabłonka kanalików proksymalnych nerek. Enzym ten jest uwalniany do moczu w wyniku uszkodzenia komórek nabłonkowych, dlatego jego podwyższony poziom jest wczesnym wskaźnikiem nefropatii. Wskazania kliniczne Monitorowanie nefropatii cukrzycowej, nadciśnieniowej oraz innych chorób przewlekłych nerek. Ocena toksyczności nefro‑zależnej leków (np.
aminoglikozydy, cyklosporyna, kontrastowe środki radiologiczne). Wczesne wykrywanie uszkodzenia kanalików w przebiegu zespołów metabolicznych. Badanie pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi przyjmujących leki potencjalnie nefro‑toksyczne (np. leki przeciwpadaczkowe, psychostymulujące). Kontrola funkcji nerek po przeszczepie lub w chorobach autoimmunologicznych.
Metoda Test opiera się na spektrofotometrycznym oznaczeniu hydrolizy podanego substratu – p‑nitrofenyl‑N‑acetyl‑β‑D‑glukozaminy – przez enzym NAG obecny w próbce moczu. Powstały p‑nitrofenol jest mierzalny przy długości fali 405 nm, a jego stężenie jest proporcjonalne do aktywności enzymu. Wynik podaje się w jednostkach międzynarodowych na litr moczu (U/L) lub w stosunku do kreatyniny (U/g kreatyniny), co eliminuje wpływ zmienności objętości moczu.
Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania. Zaleca się pobranie porannej, świeżej próbki moczu, najlepiej po 8‑godzinowej przerwie na jedzenie i płyny, aby zminimalizować wpływ diuretyków i intensywnego spożycia białka. Próbkę należy dostarczyć do laboratorium w ciągu 2 godzin od pobrania lub przechowywać w lodówce (2‑8 °C) nie dłużej niż 24 h.
Interpretacja wyników Wartość prawidłowa: zazwyczaj Podwyższony poziom: wskazuje na uszkodzenie kanalików proksymalnych. Im wyższa wartość, tym większe prawdopodobieństwo aktywnej nefropatii. Obniżony poziom: rzadko klinicznie istotny; może wynikać z bardzo rozcieńczonego moczu lub niewystarczającej ilości komórek kanalikowych w próbce. Wynik powinien być interpretowany w kontekście innych parametrów czynności nerek (np.
albuminy w moczu, eGFR) oraz historii klinicznej pacjenta. Związek z zaburzeniami neurorozwojowymi U osób z autyzmem, zespołem PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi często stosuje się leki o potencjale nefro‑toksycznym. Regularne monitorowanie NAG w moczu umożliwia wczesne wykrycie uszkodzenia nerek, co jest istotne dla optymalizacji terapii i zapobiegania długotrwałym powikłaniom nefrologicznym.