Cel badania Badanie PCR (reakcja łańcuchowa polimerazy) ma na celu wykrycie specyficznego fragmentu DNA Mycobacterium tuberculosis w pobranych próbkach klinicznych. Dzięki amplifikacji wybranego genu (np. IS6110) test pozwala na szybkie potwierdzenie obecności prątka, co jest niezbędne przy podejrzeniu aktywnej gruźlicy. Wskazania kliniczne Podejrzenie aktywnej gruźlicy płucnej lub pozapłucnej, w tym zakażeń ośrodkowo‑nerwowych (np.
płyn mózgowo‑rdzeniowy) oraz torako‑pleuralnych (płyn opłucnowy). Negatywne, niejednoznaczne lub opóźnione wyniki tradycyjnej hodowli, szczególnie u pacjentów z obniżoną odpornością, małych dzieci oraz osób z ASD, u których infekcje mogą przebiegać atypowo. Monitorowanie odpowiedzi na terapię przeciwgruźliczą w przypadkach, gdy wyniki mikologiczne są niejednoznaczne.
Badania przesiewowe w sytuacjach epidemiologicznych oraz w ramach oceny ryzyka zakażenia w populacjach wysokiego ryzyka. Materiał biologiczny Śluz z dróg oddechowych (sputum, wymaz gardła). Próbki pobrane podczas bronchoskopii – płyn z oskrzeli (BAL). Aspirat żołądkowy – szczególnie przydatny u małych dzieci, które nie mogą oddać sputum. Płyn mózgowo‑rdzeniowy, płyn opłucnowy oraz aspiraty z ognisk pozapłucnych. węzłów chłonnych, płuca lub innych ognisk.
Przygotowanie pacjenta Próbki sputum powinny być pobrane rano, przed podaniem leków przeciwgruźliczych i po dokładnym przepłukaniu jamy ustnej. W przypadku pobrania BAL lub aspiracji obowiązują standardowe procedury aseptyczne. Nie wymaga się głodzenia pacjenta ani specjalnych diet. Metoda analityczna Procedura obejmuje izolację kwasu nukleinowego z materiału biologicznego, a następnie jego amplifikację w czasie rzeczywistym (real‑time PCR).
Najczęściej amplifikowany jest gen IS6110 lub inny specyficzny region genomu M. Wynik podawany jest jako wartość cyklu progowego (Ct), która jest odwrotnie proporcjonalna do ilości materiału genetycznego w próbce. Test charakteryzuje wysoką czułość (>95 %) i specyficzność (>98 %). Interpretacja wyników Wynik dodatni – wykryto DNA M. tuberculosis; przy jednoczesnym występowaniu objawów klinicznych potwierdza aktywną gruźlicę.
Wynik ujemny – brak wykrywalnego DNA; nie wyklucza gruźlicy przy niskim obciążeniu bakteryjnym lub obecności inhibitorów PCR. Wynik nieokreślony – obecność inhibitorów, zanieczyszczenie próbki lub niewystarczająca ilość materiału; wymaga powtórzenia badania. Ograniczenia Test nie odróżnia żywych od martwych bakterii, dlatego nie jest samodzielnym wskaźnikiem skuteczności leczenia.