Cel badania Określenie dokładnego stężenia trójcyklicznych leków przeciwdepresyjnych (TCA) w surowicy krwi przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcją fotodiody (HPLC/PDA). Wynik pozwala na ocenę, czy pacjent znajduje się w przedziale terapeutycznym, a także na wykrycie ewentualnej toksyczności lub niewystarczającej dawki. Wskazania kliniczne Rutynowe monitorowanie terapii TCA u pacjentów przyjmujących leki trójpierścieniowe.
Ocena przyczyn niepożądanych objawów (np. objawy antycholinergiczne, kardiotoksyczność). Kontrola zgodności z zaleceniami dawkowania (adherecja) oraz wykrycie przypadkowego przedawkowania. Interakcje lekowe – szczególnie istotne przy współistnieniu innych leków psychotropowych, antybiotyków, inhibitorów CYP450. Pacjenci z zaburzeniami wątroby lub nerek, w tym osoby z ASD, PANS/PANDAS, u których metabolizm leków może być zmieniony.
Kobiety w ciąży i karmiące piersią – konieczność zapewnienia bezpieczeństwa płodu i noworodka. Dzieci i młodzież (w tym osoby z zaburzeniami neurorozwojowymi) leczone TCA. Materiał biologiczny Krew żylna – pobranie 5‑10 ml krwi do probówki bez antykoagulantu. Surowica – po odwirowaniu próbki (3000 g, 10 min, 4 °C) i oddzieleniu płynu.
Przygotowanie pacjenta Nie ma wymogu długotrwałego głodzenia; zaleca się pobranie próbki w stanie spoczynku, najlepiej 12 ± 2 h po ostatniej dawce leku, aby uzyskać stabilny poziom szczytowy. Próbkę należy transportować w temperaturze 2‑8 °C i dostarczyć do laboratorium w ciągu 24 h lub zamrozić (‑20 °C) przy dłuższym czasie przechowywania. Metoda Analiza przeprowadzana jest przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) sprzężonej z detektorem foto‑diody (PDA).
Procedura obejmuje: Ekstrakcję leku z surowicy (np. metodą ciekłocząsteczkową lub ekstrakcją ciecz‑ciecz). Użycie wewnętrznego standardu (np. mianseryny‑d6) dla korekcji zmienności analitycznej. Rozdział na kolumnie C18 przy gradientowym elucie fazy wodnej (z dodatkiem 0,1 % kwasu trifluoroacetowego) i fazy organicznej (acetonitryl). Detekcję przy długościach fal charakterystycznych dla poszczególnych TCA (220‑280 nm).
Kwantyfikację na podstawie krzywych kalibracyjnych przygotowanych w surowicy kontrolnej. Interpretacja wyników Stężenie w przedziale terapeutycznym – wskazuje prawidłowe dawkowanie i dobrą tolerancję leku. Stężenie poniżej zakresu – może świadczyć o niedostatecznej dawce, nieprzestrzeganiu zaleceń lub zwiększonym metabolizmie (np. Stężenie powyżej zakresu – zwiększone ryzyko działań toksycznych (arytmie, drgawki, objawy antycholinergiczne).