Cel badania Określenie stężenia leków przeciwpadaczkowych (AED – antiepileptic drugs) w surowicy krwi żylnej przy użyciu techniki chromatografii cieczowej sprzężonej z tandemową spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Wynik pozwala na ocenę, czy pacjent osiągnął zakres terapeutyczny, czy wymagana jest korekta dawki oraz czy istnieje ryzyko działań niepożądanych. Wskazania kliniczne Monitorowanie terapii lekami przeciwpadaczkowymi u osób z padaczką.
Kontrola poziomu leków u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (autyzm, ADHD, PANS/PANDAS), u których często występują współistniejące napady padaczkowe. Ocena zgodności z zaleceniami dawkowania (adherecję) oraz wykrycie ewentualnego przedawkowania. Wykrywanie interakcji lekowych wpływających na metabolizm AED (np. indukcja lub hamowanie enzymów CYP450). Ocena funkcji wątroby i nerek w kontekście eliminacji leków.
Materiał biologiczny Krew żylna – pobrana do probówki bez dodatku antykoagulantu. Surowica – uzyskana po wirowaniu próbki (minimum 10 min przy 1500 g, 4 °C). Metoda Analiza przeprowadzana jest metodą LC‑MS/MS, która zapewnia wysoką czułość, selektywność oraz możliwość jednoczesnego oznaczania wielu leków przeciwpadaczkowych w jednym przebiegu. Procedura obejmuje: Ekstrakcję próbkowa z użyciem rozpuszczalnika organicznego i wewnętrznego standardu oznaczonego izotopowo.
Chromatografię cieczową (odwrócona faza) w celu rozdzielenia poszczególnych substancji. Detekcję w trybie wielokrotnego monitorowania (MRM) w spektrometrze mas, co umożliwia precyzyjne pomiary nawet przy bardzo niskich stężeniach (ng/mL). Kwadraturę krzywej kalibracyjnej (minimum 6 punktów) oraz kontrolę jakości przy użyciu próbek kontrolnych. Przygotowanie pacjenta Próbka powinna być pobrana w określonym czasie względem przyjęcia leku, najczęściej w tzw.
stanie „trough” – czyli najniższym stężeniu, zazwyczaj 12 h po ostatniej dawce (lub zgodnie z zaleceniami producenta leku). Nie jest wymagana głodówka, ale należy unikać pobierania krwi w stanie silnego wysiłku fizycznego lub w sytuacji ostrej infekcji, które mogą wpływać na farmakokinetykę. Interpretacja wyników Wynik podaje stężenie leku w µg/mL (lub ng/mL).
Interpretacja opiera się na przyjętych zakresach terapeutycznych, które mogą się różnić w zależności od wieku, wagi, funkcji nerek i wątroby oraz współistniejących leków. Ogólne zasady: Stężenie w dolnym przedziale zakresu – możliwe niedostateczne działanie przeciwpadaczkowe, rozważ zwiększenie dawki. Stężenie w górnym przedziale zakresu – ryzyko działań niepożądanych (np. senność, zaburzenia równowagi), konieczna ocena kliniczna.