Cel badania Określenie dokładnego stężenia w surowicy leków przeciwpadaczkowych (AED) przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Badanie wspiera terapeutyczne monitorowanie leków (TDM), pozwalając na indywidualizację dawkowania, zapobieganie toksyczności oraz zapewnienie skuteczności leczenia. Wskazania kliniczne Diagnostyka i kontrola leczenia epilepsji (ICD‑10 G40) oraz innych napadów padaczkowych.
Pacjenci z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS, zaburzenia rozwojowe) przyjmujący leki przeciwpadaczkowe jako stabilizatory nastroju lub środki przeciwdrgawkowe. Ocena przyczyny niepożądanych działań (np. senność, wymioty, zaburzenia funkcji wątroby) mogących wynikać z podwyższonych stężeń leku. Monitorowanie interakcji lekowych, zwłaszcza przy jednoczesnym stosowaniu leków psychotropowych, antybiotyków czy suplementów.
Dostosowanie dawki w stanach fizjologicznych wpływających na farmakokinetykę (ciąża, karmienie piersią, niewydolność nerek lub wątroby). Metoda Analiza przeprowadzana jest przy użyciu techniki LC‑MS/MS, która zapewnia wysoką czułość i selektywność.
W próbce surowicy identyfikuje się i kwantyfikuje następujące leki przeciwpadaczkowe: karbamazepina kwas walproinowy (valproinian) lamotrygina lewetyraacet topiramat fenobarbital etoksykwas zonisamid klonazepam inne leki zalecone w protokole badania Próbka poddawana jest przygotowaniu (protein precipitation, ekstrakcja ciecz‑ciecz) przed wstrzyknięciem do kolumny chromatograficznej.
Detekcja odbywa się w trybie multiple reaction monitoring (MRM), co pozwala na jednoczesne oznaczenie wielu substancji w jednej analizie. Przygotowanie pacjenta Do pobrania wymagana jest 5 ml krwi żylnej pobranej do probówki bez dodatku antykoagulantu, a następnie po odwirowaniu – uzyskanie surowicy. Zaleca się pobranie próbki w chwili najniższego stężenia (tzw. trough), czyli tuż przed przyjęciem kolejnej dawki leku, aby uzyskać wiarygodny wynik.
W przypadku leków o krótkim czasie półtrwania można pobrać próbkę 12–24 h po ostatniej dawce. Pacjent powinien być na czczo lub po minimalnym posiłku, w zależności od leku (np. fenobarbital – po posiłku nie wpływa na wynik). Unikać jednoczesnego podawania suplementów zawierających żelazo lub wapń, które mogą zakłócić absorpcję. W przypadku ciąży lub karmienia piersią informować laboratorium o stanie fizjologicznym.