Cel badania Określenie dokładnego stężenia immunosupresantów w surowicy krwi przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej z detekcją fotodiody (HPLC/PDA). Badanie służy terapeutycznemu monitorowaniu leków immunosupresyjnych, pozwalając na optymalizację dawkowania, zapobieganie toksyczności oraz zapewnienie skutecznej kontroli układu odpornościowego. Wskazania kliniczne Kontrola terapeutyczna po przeszczepie narządu (serca, wątroby, nerek, szpiku).
Leczenie chorób autoimmunologicznych (np. toczeń rumieniowaty układowy, zapalenie naczyń, zapalenie stawów). Monitorowanie pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), u których występuje podwyższona aktywność immunologiczna i konieczność stosowania immunosupresji. Ocena zgodności z zaleceniami terapeutycznymi i wykrywanie interakcji lekowych. Wykrywanie przedawkowania lub niewystarczającego poziomu leku w celu szybkiej korekty dawkowania.
Metoda Próbka surowicy (zazwyczaj 0,5‑1,0 ml) poddawana jest przygotowaniu polegającemu na wytrąceniu białek i ekstrakcji leku przy użyciu rozpuszczalników organicznych. Następnie próbka jest wprowadzana do układu wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) z kolumną odwróconej fazy. Detekcja odbywa się za pomocą fotodiody (PDA), co umożliwia jednoczesne monitorowanie wielu długości fal i identyfikację poszczególnych immunosupresantów (np.
takrolimus, cyklosporyna, mykofenolan mofetyl, sirolimus). Metoda jest walidowana pod kątem czułości, precyzji, liniowości oraz stabilności próbki. Przygotowanie pacjenta Badanie wykonywane jest na próbce krwi żylnej pobranej w stanie spoczynku. Próbka powinna być pobrana w odpowiednim przedziale czasowym po przyjęciu leku (zazwyczaj 12 h po dawce przy lekach o podwójnym doustnym podaniu, lub 4 h po podaniu doustnym przy jednorazowym podaniu).
Pacjent powinien być na czczo (co najmniej 8 h) lub zgodnie z zaleceniami lekarza, aby uniknąć wpływu posiłku na farmakokinetykę. Unikać jednoczesnego przyjmowania suplementów zawierających duże ilości żelaza, wapnia lub magnezu, które mogą zakłócać wchłanianie leku. Wskazane jest odnotowanie wszystkich przyjmowanych leków, w tym leków OTC i suplementów diety.
Interpretacja wyników Stężenie w przedziale terapeutycznym – wskazuje na prawidłowe dawkowanie i dobrą kontrolę immunologiczną. Stężenie poniżej zakresu terapeutycznego – ryzyko odrzutu przeszczepu lub nasilenia objawów choroby autoimmunologicznej; może wymagać zwiększenia dawki. Stężenie powyżej zakresu terapeutycznego – zwiększone ryzyko działań niepożądanych (nefrotoksyczność, neurotoksyczność, hepatotoksyczność); konieczna redukcja dawki lub zmiana schematu leczenia.