Cel badania Określenie stężenia wybranych benzodiazepin oraz ich metabolitów w surowicy krwi przy użyciu techniki płynnej chromatografii sprzężonej z spektrometrią mas w trybie tandem (LC‑MS/MS). Test służy do terapeutycznego monitorowania leczenia, oceny przydatności dawkowania, wykrywania nieprzestrzegania zaleceń oraz identyfikacji potencjalnej toksyczności. Wskazania kliniczne Kontrola terapii benzodiazepinami (np.
diazepam, lorazepam, clonazepam, alprazolam) u pacjentów z zaburzeniami lękowymi, napadami padaczkowymi lub innymi wskazaniami neurologicznymi. Ocena przyjmowania leku i zgodności z zaleceniami w grupie pacjentów z ASD, PANS/PANDAS oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi. Diagnostyka przedawkowania lub toksyczności leków benzodiazepinowych. Badanie interakcji lekowych w terapii skojarzonej (np. z lekami przeciwpadaczkowymi, opioidami).
Wsparcie w procesie odstawiania leku – monitorowanie spadku stężenia. Metoda Analiza przeprowadzana jest przy użyciu wysokosprawnej techniki LC‑MS/MS, która zapewnia: Wysoką czułość (dolny limit wykrywalności rzędu ng/mL) i specyficzność, umożliwiającą jednoczesne oznaczenie kilku benzodiazepin i ich metabolitów w jednym przebiegu. Precyzyjną kalibrację i kontrolę jakości, co gwarantuje dokładność wyników w szerokim zakresie terapeutycznym.
Odporność na interferencje ze strony innych substancji występujących w surowicy. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem próbki nie jest wymagana specjalna dieta ani post, jednak zaleca się: Unikanie spożycia alkoholu oraz substancji mogących wpływać na metabolizm leków (np. cytochrom P450 induktorów) w ciągu 24 h przed pobraniem. Pobranie 5 ml krwi żylnej do probówki z odczynnikiem umożliwiającym uzyskanie surowicy (np. probówki z żelatyną lub clot activator).
Po pobraniu próbki pozwolić na pełne skrzepnięcie (ok. 30 min), następnie odwirować i oddzielić surowicę. Przechowywać surowicę w temperaturze –20 °C lub niższej, jeśli analiza nie zostanie wykonana w ciągu 24 h. Interpretacja wyników Wyniki podawane są w jednostkach mg/L (µg/mL) i odnoszone do przyjętych zakresów terapeutycznych, które mogą się różnić w zależności od leku, dawki oraz indywidualnej tolerancji pacjenta.
Przykładowe zakresy: Diazepam: 0,1–0,5 mg/L Clonazepam: 0,02–0,1 mg/L Lorazepam: 0,02–0,1 mg/L Alprazolam: 0,02–0,1 mg/L Interpretacja: Stężenia w dolnym zakresie wskazują na prawdopodobne niedostateczne dawkowanie lub nieprzestrzeganie zaleceń. Stężenia powyżej górnego zakresu mogą sugerować ryzyko działań niepożądanych, toksyczności lub przedawkowania. Brak wykrywalnych poziomów przy potwierdzonym przyjmowaniu leku może wymagać dodatkowej oceny przyczyn (np.