Cel badania Badanie ma na celu precyzyjne oznaczenie stężenia wybranych leków przeciwpsychotycznych w surowicy krwi żylnej metodą LC‑MS/MS (chromatografia cieczowa sprzężona z spektrometrią mas w trybie tandem). Wynik umożliwia ocenę prawidłowości dawkowania, wykrycie podterapeutycznych lub toksycznych poziomów leku oraz kontrolę przyjmowania leku przez pacjenta.
Wskazania kliniczne Monitorowanie terapii antypsychotykowej u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS, ADHD, zaburzenia zachowania). Ocena zgodności z zalecanym zakresem terapeutycznym w chorobach psychotycznych (np. Wykrywanie podwyższonych stężeń wskazujących na ryzyko działań niepożądanych (np. sedacja, dyskineza, toksyczność hematologiczna). Sprawdzenie przyjmowania leku w sytuacjach niepewnej współpracy pacjenta.
Dostosowanie dawki w przypadku interakcji lekowych, zaburzeń czynności wątroby lub nerek. Materiał biologiczny Krew żylna pobrana do probówki bez dodatku antykoagulantu, po której następuje odwirowanie i uzyskanie surowicy. 0,5‑1,0 ml surowicy jest wystarczające do przeprowadzenia analizy. Metoda Analiza wykonywana jest przy użyciu wysokosprawnej chromatografii cieczowej połączonej z spektrometrią mas w trybie tandem (LC‑MS/MS).
Procedura obejmuje: Ekstrakcję leków z surowicy (np. przez precipytację białek lub ekstrakcję ciecz‑ciecz). Rozdział chromatograficzny na kolumnie odwróconej fazy, co zapewnia separację poszczególnych antypsychotyków (np. risperidon, arypiprazol, olanzapina, kwetiapina, klozapin, haloperidol). Detekcję i kwantyfikację przy użyciu jonizacji elektrospray (ESI) oraz monitorowanie charakterystycznych jonów fragmentowych w trybie MRM (multiple reaction monitoring).
Konstrukcję krzywych kalibracyjnych z wewnętrznymi standardami izotopowymi, co gwarantuje dokładność i precyzję pomiaru (błąd względny Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest w warunkach standardowych, bez konieczności zachowania postu. Warto jednak unikać pobierania krwi bezpośrednio po podaniu leku doustnego lub dożylnego, aby nie zafałszować wyniku – zaleca się odczekanie co najmniej 12 h od ostatniej dawki (w zależności od farmakokinetyki konkretnego preparatu).
Interpretacja wyników Wynik podawany jest w ng/ml (lub µg/L) i porównywany z ustalonymi zakresami terapeutycznymi, które mogą się różnić w zależności od leku, wieku, masy ciała oraz stanu klinicznego pacjenta. Przykładowe zakresy: Risperidon: 10‑30 ng/ml Arypiprazol: 150‑300 ng/ml Klozapin: 350‑650 ng/ml Haloperidol: 5‑15 ng/ml Interpretacja: Stężenie poniżej zakresu terapeutycznego – możliwe niedostateczne działanie kliniczne, konieczność zwiększenia dawki.