Cel badania Mocznik (urea) jest końcowym produktem rozkładu aminokwasów w wątrobie. Jego wydalanie odbywa się głównie przez nerki, dlatego pomiar stężenia mocznika w moczu odzwierciedla zarówno intensywność przemian azotowych, jak i zdolność nerek do koncentracji moczu oraz regulacji gospodarki wodno‑elektrolitowej. Wskazania kliniczne Ocena funkcji nerek w przebiegu przewlekłej choroby nerek (CKD) lub ostrej niewydolności nerek.
Diagnostyka i kontrola stanów związanych z podwyższonym (azotemia) lub obniżonym poziomem mocznika we krwi. Monitorowanie wpływu diety wysokobiałkowej, suplementacji aminokwasów lub leków (np. Wspomaganie oceny stanu odżywienia w sytuacjach katabolicznych: gorączka, infekcje, intensywny wysiłek, szybka utrata masy mięśniowej.
Badanie przy podejrzeniu zaburzeń neurologicznych i poznawczych u dzieci i młodzieży z ASD, PANS/PANDAS, gdzie nieprawidłowa gospodarka azotowa może wpływać na objawy neurobehawioralne. Materiał Świeża, nieprzetworzona próbka moczu (zazwyczaj 10‑20 ml). Próbka powinna być pobrana w czystym pojemniku, najlepiej po dokładnym umyciu okolicy intymnej.
Metoda Stężenie mocznika w moczu oznacza się najczęściej metodą enzymatyczną z użyciem ureazy, która przekształca urea w amoniak i CO₂. Powstały amoniak reaguje z odczynnikiem, tworząc barwny kompleks mierzony spektrofotometrycznie. Alternatywnie stosuje się metodę kolorymetryczną opartą na reakcji diacetylmonoksymu. Wynik podaje się w mg/dl lub mmol/l, a także często wylicza się stosunek mocznika do kreatyniny (U/Cr) w celu korekty objętości moczu.
Przygotowanie pacjenta Badanie jest częścią ogólnego badania moczu i nie wymaga specjalnego przygotowania. Pacjent może oddać próbkę w dowolnym czasie, jednak najczęściej zbiera się mocz poranny, aby uzyskać najbardziej skoncentrowany wynik. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego i spożycia dużych ilości białka w ciągu 12 h przed pobraniem, jeśli wymagana jest interpretacja w kontekście metabolizmu azotu.
Interpretacja wyników Norma: 37‑92 mg/dl (wartości referencyjne mogą się różnić w zależności od laboratorium). Poziom podwyższony – może wynikać z: wysokiego spożycia białka (dieta mięsna, suplementy proteinowe), zwiększonego katabolizmu białek (gorączka, infekcje, intensywny wysiłek, urazy), odwodnienia, które podnosi stężenie mocznika w moczu, niewydolności nerek – ograniczona eliminacja urea, zaburzeń wątroby prowadzących do zwiększonej produkcji mocznika.