Cel badaniaPomiar stężenia kwasu mlekowego (mleczanów) w osoczu lub surowicy krwi służy do oceny stanu metabolicznego organizmu, w szczególności równowagi kwasowo‑zasadowej oraz efektywności szlaku glikolizy.Wskazania kliniczneRozpoznanie i monitorowanie kwasicy mleczanowej, zwłaszcza u pacjentów z cukrzycą typu 1 i 2, sepsą, wstrząsem czy niewydolnością serca.Ocena metaboliczna w stanach toksycznych (alkohol etylowy, metanol, tlenek węgla, cyjanki, salicylany).Diagnostyka wrodzonych zaburzeń szlaku glikolitycznego, np.
niedoborów enzymatycznych.Kontrola intensywności wysiłku fizycznego oraz efektywności programów treningowych.Badanie funkcji mitochondrialnej u osób z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, PANS/PANDAS – podwyższony poziom mleczanu może wskazywać na zaburzenia energetyczne komórek nerwowych.Materiał biologicznyPróbka krwi pobrana z żyły – około 5 ml – umieszczona w probówce zawierającej antykoagulant (heparyna lub fluorek sodu).
Próbkę należy poddać wirowaniu i analizie w ciągu 15‑30 min od pobrania, aby zapobiec dalszej produkcji mleczanu w próbce.MetodaAnaliza enzymatyczna wykorzystująca dehydrogenazę mleczanową. Mleczan jest utleniany do pirogronianu przy jednoczesnym zużyciu NAD⁺, co prowadzi do powstania NADH.
Ilość NADH jest mierzona spektrofotometrycznie przy długości fali 340 nm; absorbancja jest proporcjonalna do stężenia mleczanu w próbce.Interpretacja wynikówNorma: 0,5‑2,2 mmol/L (wartości referencyjne mogą nieznacznie różnić się między laboratoriami).Wartości powyżej normy wskazują na kwasicę mleczanową – konieczna jest dalsza ocena przyczyn, takich jak hipoglikemia, hipoksemia, niewydolność narządowa, toksyny czy zaburzenia mitochondrialne.Obniżone wyniki są rzadko klinicznie istotne, ale mogą wystąpić po intensywnym wysiłku, w stanie hiperwentylacji lub w wyniku nieprawidłowego pobrania próbki.Przygotowanie pacjentaPróbka pobierana jest najczęściej na czczo lub po minimum 2‑godzinnym okresie postu, chyba że badanie jest wykonywane w sytuacji nagłej.
Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w ciągu 12 godzin przed pobraniem krwi. Pacjent powinien być w stanie spoczynku, aby wynik nie był zafałszowany przez tymczasowy wzrost mleczanu.Kod ICDMLECZAN – oznaczenie badania poziomu kwasu mlekowego we krwi.