Cel badania Pomiar wolnych metanefryn – metabolitów katecholamin – w surowicy krwi lub w 24‑godzinnym moczu pozwala na identyfikację i monitorowanie nowotworów wydzielających katecholaminy (głównie pheochromocytoma oraz paraganglioma). Dodatkowo test służy do oceny nieprawidłowości w metabolizmie katecholamin, które mogą mieć wpływ na funkcjonowanie autonomicznego układu nerwowego, w tym na zaburzenia neurorozwojowe.
Wskazania kliniczne Ustalenie przyczyny epizodów nadciśnienia tętniczego, potliwości, tachykardii, nagłych napadów lękowych lub innych objawów sugerujących nadmierną produkcję katecholamin. Diagnostyka i kontrola pooperacyjna pheochromocytoma oraz paraganglioma. Badanie przy podejrzeniu wtórnego nadciśnienia tętniczego, np. w chorobach nerek czy guzach przytarczyc.
Ocena dysregulacji układu współczulnego u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdzie obserwuje się zmiany w profilu katecholaminowym. Monitorowanie terapii farmakologicznej wpływającej na metabolizm katecholamin (np. Materiał biologiczny Surowica krwi – pobrana w stanie spoczynku, najczęściej w probówce z heparyną lub EDTA; zalecane pozostawienie pacjenta w pozycji leżącej minimum 30 min przed pobraniem.
24‑godzinny mocz – cała objętość wydalona w ciągu jednego dnia; do próbki dodaje się kwas askorbinowy (0,1 % roztwór) jako antyoksydant stabilizujący metabolity. Przygotowanie pacjenta Post 12‑24 h przed pobraniem krwi – dopuszczalne jedynie picie wody; zakaz spożywania kofeiny, alkoholu, czekolady oraz produktów bogatych w tyraminę. Unikanie intensywnego wysiłku fizycznego oraz silnego stresu w dniu badania, które mogą sztucznie podnieść poziom katecholamin.
Wstrzymanie leków wpływających na metabolizm katecholamin (beta‑blokerów, trójpierścieniowych leków przeciwdepresyjnych, metyldopy, inhibitorów MAO) po konsultacji z lekarzem prowadzącym. Przed pobraniem krwi – pacjent powinien leżeć w pozycji poziomej przynajmniej 30 min, aby wyeliminować efekt zmian pozycji. W przypadku badania moczu – zbiór całodobowy, przechowywanie w lodówce (2‑8 °C) oraz dodanie stabilizatora natychmiast po zakończeniu zbierania.
Metoda Stężenia metanefryn oznacza się najczęściej przy użyciu chromatografii cieczowej sprzężonej z spektrometrią mas (LC‑MS/MS), co zapewnia wysoką czułość (dolny próg wykrywalności Interpretacja wyników Wartości w normie (zależne od zastosowanej metody i jednostek, np. Podwyższone stężenia metanefryn i/lub normetanefryn – wskazują na zwiększoną syntezę katecholamin; wymaga dalszej diagnostyki obrazowej (CT, MRI, scyntygrafia MIBG) w celu lokalizacji guza.