Cel badania Badanie ma na celu ilościowe oznaczenie metadonu i jego najważniejszych metabolitów (m.in. EDDP, nor‑metadonu) w surowicy krwi żylnej. Wynik pozwala na ocenę skuteczności i bezpieczeństwa terapii opioidowej, kontrolę przyjmowania leku, a także identyfikację ryzyka przedawkowania. Wskazania kliniczne Monitorowanie terapeutycznych dawek metadonu u pacjentów z uzależnieniem opioidowym (ICD‑10: F11.2).
Ocena przyjmowania leku w programach leczenia uzależnień oraz w przypadkach niezgodności z zaleceniami. Wykrywanie przedawkowania metadonu lub toksyczności. Badanie metabolizmu metadonu w kontekście interakcji lekowych (np. indukcja lub hamowanie CYP2B6, CYP3A4). Wspomaganie diagnozy i monitoringu pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym ASD, którzy są leczeni metadonem w ramach terapii uzależnień lub bólu przewlekłego.
Metoda Analiza przeprowadzana jest przy użyciu wysokosprawnej cieczowej chromatografii sprzężonej z tandemową spektrometrią mas (LC‑MS/MS). Próbka surowicy poddawana jest ekstrakcji cieczowo‑ciekłej, a następnie rozdzielana na kolumnie chromatograficznej. Detekcja odbywa się w trybie multiple reaction monitoring (MRM), co zapewnia wysoką czułość (dolny próg wykrywalności Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnego przygotowania dietetycznego – nie jest konieczna głodówka.
Należy unikać jednoczesnego pobierania krwi do badań immunologicznych, które mogą wymagać antykoagulantów wpływających na wyniki. Próbka pobierana jest z żyły obwodowej do probówki bez dodatku antykoagulantu, po czym surowica oddzielana jest po krzepnięciu (ok. 30 min) i natychmiast zamrażana w temperaturze –20 °C lub niższej. Unikać hemolizy i zanieczyszczenia próbki substancjami zawierającymi metadon lub jego pochodne (np. leki przeciwbólowe, preparaty zawierające opioid).
Interpretacja wyników Zakres terapeutyczny metadonu w surowicy wynosi zazwyczaj 200‑600 ng/mL, jednak wartości docelowe mogą się różnić w zależności od indywidualnego schematu dawkowania i tolerancji pacjenta. Stężenie poniżej zakresu terapeutycznego może wskazywać na niedostateczną dawkę, przyjmowanie leku nieregularnie lub przyspieszony metabolizm (np.
Stężenie powyżej zakresu terapeutycznego sugeruje ryzyko toksyczności, możliwość przedawkowania lub niewłaściwe stosowanie leku. Stosunek metadonu do metabolitu EDDP (metadon/EDDP) dostarcza informacji o szybkości metabolizowania – podwyższony stosunek może wskazywać na spowolniony metabolizm (np. Wyniki należy interpretować w kontekście historii klinicznej, dawkowania, współistniejących leków oraz ewentualnych zaburzeń metabolicznych, które mogą wpływać na poziomy metadonu.