Cel badania Badanie Marker M2‑PK w kale ma na celu wykrycie podwyższonego poziomu enzymu pirogronianowej kinazy izoformy M2 (M2‑PK) w stolcu. Enzym ten jest uwalniany w dużych ilościach przez komórki nowotworowe jelita grubego oraz przez zmienione metabolicznie komórki w stanach zapalnych, co umożliwia wczesne wykrycie raka okrężnicy, polipów o potencjale nowotworowym oraz niektórych chorób zapalnych jelit (np. wrzodziejące zapalenie jelita grubego, choroba Crohna).
Wskazania kliniczne Screening przesiewowy w kierunku raka okrężnicy u osób dorosłych (ICD‑10: C18, D01.0‑D01.9). Ocena ryzyka wystąpienia polipów jelita grubego (ICD‑10: K63.5). Diagnostyka wspomagająca chorób zapalnych jelit (ICD‑10: K50, K51). Badanie u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (autyzm, ADHD, zaburzenia rozwojowe), u których obserwuje się częste dolegliwości żołądkowo‑jelitowe i podwyższoną częstość występowania nieprawidłowości jelitowych.
Metoda Próbka kału jest poddawana immunochemicznej analizie enzymatycznej (ELISA) z użyciem przeciwciał monoklonalnych skierowanych przeciwko M2‑PK. Wynik wyrażany jest w jednostkach aktywności enzymu (U/g kału) i interpretowany zgodnie z wyznaczonymi progami: Wynik negatywny (poniżej progu) – niskie prawdopodobieństwo obecności nowotworu lub aktywnego zapalenia. Wynik pozytywny (powyżej progu) – zalecane dalsze badania diagnostyczne, najczęściej kolonoskopia.
Interpretacja wyników Interpretacja wymaga uwzględnienia klinicznego obrazu pacjenta oraz ewentualnych czynników zakłócających: Wynik dodatni nie jest równoznaczny z rakiem – może wystąpić przy intensywnym zapaleniu, krwawieniu z przewodu pokarmowego lub przy niektórych infekcjach. Wynik ujemny nie wyklucza całkowicie raka; w przypadku silnych objawów klinicznych zaleca się dalszą diagnostykę.
U pacjentów z ASD, u których obserwuje się zaburzenia motoryki jelit i dysbiozę, wynik dodatni może wskazywać na konieczność szczegółowej oceny endoskopowej. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem próbki kału nie jest wymagana specjalna dieta, ale zaleca się: Unikanie przyjmowania leków przeciwzakrzepowych, niesteroidowych leków przeciwzapalnych (NLPZ) oraz antybiotyków w ciągu 48 h przed badaniem, o ile nie jest to przeciwwskazane klinicznie.
Nie przyjmowanie środków przeczyszczających ani preparatów zwiększających perystaltykę jelit (np. laktuloza) w dniu pobierania próbki. Zebranie jednorazowej, nieprzetworzonej próbki kału (ok. 5 g) w dostarczonym pojemniku, bez dodatków i bez kontaktu z wodą. Ograniczenia i uwagi Test nie zastępuje kolonoskopii w diagnostyce potwierdzającej raka okrężnicy, lecz służy jako narzędzie przesiewowe.