Cel badania Badanie ma na celu precyzyjne oznaczenie stężenia manganu (Mn) w pełnej krwi żylnej pobranej do probówki z dodatkiem EDTA. Mangan jest niezbędnym mikroelementem uczestniczącym w reakcjach enzymatycznych, syntezie kości oraz metabolizmie neuroprzekaźników. Wskazania kliniczne Podejrzenie niedoboru manganu – objawy neurologiczne (drżenia, zaburzenia równowagi), zaburzenia wzrostu, anemia.
Obserwacja objawów toksyczności manganu – zaburzenia ruchowe przypominające chorobę Parkinsona, zaburzenia poznawcze, zmiany skórne. Monitorowanie pacjentów przy długotrwałym podawaniu suplementów zawierających mangan lub przy ekspozycji zawodowej (spawacze, przemysł chemiczny). Ocena stanu odżywienia w chorobach przewlekłych, zaburzeniach wchłaniania oraz w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ASD) i zespołów PANS/PANDAS.
Metoda Stężenie manganu wyznacza się metodą spektrometrii absorpcji atomowej (AAS) lub spektrometrii mas z plazmą indukcyjnie sprzężoną (ICP‑MS). Obie techniki zapewniają wysoką czułość i dokładność pomiaru w zakresie od kilku µg/L do kilku mg/L. Przygotowanie pacjenta Przed pobraniem krwi nie jest wymagana specjalna dieta, jednak zaleca się: Unikanie suplementów zawierających mangan oraz produktów wzbogaconych w ten pierwiastek (np. niektóre wody mineralne) przez 24‑48 h.
Wykonanie pobrania krwi po minimum 8‑godzinnym okresie postu, jeśli badanie jest częścią panelu biochemicznego. Stosowanie probówki z antykoagulantem EDTA – materiał: krew żylna pełna (EDTA). Interpretacja wyników Zakresy referencyjne mogą się nieco różnić w zależności od laboratorium, typowo wynoszą: Norma: 0,6‑2,3 µg/L (lub 0,7‑2,5 µg/L) w pełnej krwi. Niedobór: Nadmiar: > 2,3 µg/L – sugeruje toksyczność, ekspozycję zawodową lub nadmierne spożycie suplementów.
Wynik należy interpretować w kontekście objawów klinicznych oraz innych badań laboratoryjnych (np. poziom żelaza, cynku, enzymów wątrobowych). Powiązania z zaburzeniami neurorozwojowymi Badania wykazały, że zarówno niedobór, jak i nadmiar manganu mogą wpływać na rozwój i funkcjonowanie układu nerwowego. U osób z ASD oraz zespołami PANS/PANDAS obserwuje się niekiedy zaburzenia równowagi mikroelementów, w tym manganu, co może potęgować objawy neurobehawioralne.
Dlatego oznaczenie tego pierwiastka może stanowić element szerszej oceny metabolicznej pacjenta.