Cel badania Badanie ma na celu wyznaczenie ilości makroprolaktyny (BB‑PRL) w surowicy krwi oraz rozdzielenie jej od wolnej, biologicznie aktywnej prolaktyny. Dzięki temu można wykluczyć fałszywie podwyższone wyniki całkowitej prolaktyny spowodowane obecnością dużego kompleksu immunologicznego. Wskazania kliniczne Podwyższony wynik ogólnego oznaczenia prolaktyny (PRL) przy braku wyraźnych objawów klinicznych.
Niejasne przyczyny zaburzeń miesiączkowania, niepłodności, galaktorrhee lub objawów neurologicznych. Kontrola pacjentów przyjmujących leki podnoszące poziom prolaktyny (np. metoklopramid, niektóre neuroleptyki). Rozpoznanie makroprolaktynemii u osób z idiopatyczną hiperprolaktynemią – stan obserwowany w ok. Ocena ryzyka powiązanego z gruczolakiem przysadki (występuje w ~2 % przypadków makroprolaktynemii).
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu (ASD), niekiedy wykrywa się nieprawidłowości w osi podwzgórze‑przysadka‑przegląd; oznaczenie może być częścią szerszej oceny neuroendokrynnej. Materiał biologiczny Surowica krwi pobrana z żyły obwodowej. Próbka powinna być odwirowana w ciągu 30 min od pobrania i przechowywana w temperaturze 2‑8 °C, nie dłużej niż 24 h przed analizą.
Metoda Do oznaczenia makroprolaktyny stosuje się techniki immunologiczne, najczęściej: ELISA (immunoenzymatyczne badanie immunologiczne) lub immunochemiluminescencję (ICMA). Przed właściwym pomiarem przeprowadza się separację makro‑ i wolnej frakcji prolaktyny, najczęściej przez precypitację poli(etylenoglikolu) (PEG) lub immunoprecypitację przy użyciu przeciwciał anty‑IgG. Po oddzieleniu uzyskuje się dwa wyniki: stężenie makroprolaktyny i wolnej prolaktyny.
Interpretacja wyników Wysoki poziom makroprolaktyny przy jednocześnie niskiej lub prawidłowej wolnej prolaktynie – wskazuje na makroprolaktynemię, stan zazwyczaj bezobjawowy lub słabo objawowy. Podwyższona całkowita prolaktyna z dominującą frakcją wolną – sugeruje prawdziwą hiperprolaktynemię, wymagającą dalszej diagnostyki (np. rezonans MRI przysadki, weryfikacja leków).
Obecność makroprolaktyny może wyjaśniać niejasne wyniki laboratoryjne i zapobiec niepotrzebnemu leczeniu farmakologicznemu. U osób z ASD podwyższony poziom prolaktyny może odzwierciedlać zaburzenia regulacji neuroendokrynnej; makroprolaktynemia w tej grupie jest najczęściej przypadkowa i nie wymaga interwencji. Przygotowanie pacjenta Aby wynik był wiarygodny, pacjent powinien: Unikać intensywnego wysiłku fizycznego i silnego stresu co najmniej 30 min przed pobraniem krwi.