Cel badania Analiza podziału lipoprotein w surowicy ma na celu określenie ilości i proporcji pięciu głównych frakcji: chylomikronów, VLDL, IDL, LDL oraz HDL. Wynik umożliwia ocenę transportu lipidów w organizmie oraz identyfikację czynników zwiększających ryzyko chorób sercowo‑naczyniowych i zaburzeń gospodarki lipidowej. Wskazania kliniczne Diagnostyka i kontrola dyslipidemii (np. podwyższony cholesterol całkowity, LDL‑C, triglicerydy, obniżony HDL‑C).
Ocena ryzyka miażdżycy, zawału mięśnia sercowego oraz innych schorzeń układu sercowo‑naczyniowego. Monitorowanie skuteczności terapii lipidolipolitycznej (statyny, fibraty, ezetymib, inhibitory PCSK9). Badania przesiewowe u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi, w tym autyzmem, gdzie mogą występować nieprawidłowości w metabolizmie lipidów. Ocena funkcji wątroby i metabolizmu tłuszczów po operacjach, urazach lub w przebiegu chorób metabolicznych, takich jak cukrzyca typu 2.
Materiał biologiczny Jednorazowa próbka krwi pobrana z żyły, po odwirowaniu i odseparowaniu surowicy. Przygotowanie pacjenta Próbka powinna być pobrana po co najmniej 12‑godzinnym poście (na czczo). Należy unikać spożycia posiłków, napojów innych niż woda, alkoholu oraz intensywnego wysiłku fizycznego w dniu pobrania. W razie przyjmowania leków wpływających na metabolizm lipidów (np.
statyny, fibraty, niesteroidowe leki przeciwzapalne) pacjent powinien skonsultować się z lekarzem w sprawie ewentualnego odstawienia przed badaniem. Metoda Po pobraniu krwi i uzyskaniu surowicy, frakcje lipoprotein rozdziela się najczęściej przy użyciu ultrawirowania w gradientach gęstości lub metodą immunochemiczną (testy enzymatyczne, immunoturbidymetryczne). Analiza obejmuje: Chylomikrony (CHM) – transportują triglicerydy po posiłku.
VLDL (lipoproteiny o bardzo niskiej gęstości) – dostarczają wolne kwasy tłuszczowe między posiłkami. IDL (lipoproteiny o pośredniej gęstości) – pośredni produkt przemiany VLDL w LDL. LDL (lipoproteiny o niskiej gęstości) – główny nośnik cholesterolu do tkanek. HDL (lipoproteiny o wysokiej gęstości) – uczestniczą w odwrotnym transportzie cholesterolu do wątroby.
Interpretacja wyników Wartości porównuje się z przyjętymi zakresami referencyjnymi, które mogą różnić się w zależności od płci, wieku oraz laboratorium. Kluczowe elementy interpretacji: Podwyższony poziom LDL‑C – zwiększone ryzyko rozwoju miażdżycy i incydentów sercowo‑naczyniowych. Obniżony poziom HDL‑C – ograniczona zdolność do odwrotnego transportu cholesterolu, co podnosi ryzyko sercowo‑naczyniowe.