Cel badania Analiza stężenia lipazy w surowicy pozwala ocenić integralność komórek acinarowych trzustki i jej zdolność do trawienia tłuszczów. Enzym ten katalizuje hydrolizę triglicerydów do wolnych kwasów tłuszczowych i glicerolu w przewodzie pokarmowym.
Wskazania kliniczne potwierdzenie ostrego zapalenia trzustki, zarówno alkoholowego, jak i niealkoholowego; monitorowanie przebiegu i skuteczności leczenia w przewlekłym zapaleniu trzustki; diagnostyka nowotworów trzustki oraz innych zmian destrukcyjnych, takich jak zwłóknienie czy zatory; rozpoznanie zapalenia otrzewnej i innych stanów zapalnych jamy brzusznej; różnicowanie przyczyn bólu brzucha, w tym nudności, wymiotów, steatorröi, gorączki, utraty masy ciała i apetytu; ocena funkcji trzustki u pacjentów z zaburzeniami neurorozwojowymi (ASD, PANS/PANDAS), u których często występują problemy z trawieniem tłuszczów; kontrola po zabiegach chirurgicznych obejmujących trzustkę lub drogi żółciowe.
Przygotowanie pacjenta Próbka pobierana jest rano po co najmniej 8‑godzinnym okresie postu. Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia tłustych posiłków w dniu pobrania. W razie przyjmowania leków wpływających na enzymy trzustkowe (np. opioidy) lekarz może zalecić odstawienie ich przed badaniem. Materiał biologiczny Do oznaczenia używa się żylnej krwi pobranej w probówce bez antykoagulantu – po odwirowaniu uzyskuje się surowicę.
Metoda Stężenie lipazy określa się metodą spektrofotometryczną opartą na pomiarze tempa uwalniania kwasów tłuszczowych z podłoża triglicerydowego. Reakcja jest monitorowana w jednostkach międzynarodowych (IU) na litr.
Normy laboratoryjne (IU/L) noworodki: dzieci 1‑12 lat: nastolatki 16‑18 lat: dorośli: Interpretacja wyników Podwyższony poziom lipazy Wzrost enzymu może wystąpić w następujących sytuacjach: ostra i przewlekła pancreatitis (zapalenie trzustki); nowotwory trzustki oraz przerzuty do tego narządu; zapalenie pęcherzyka żółciowego, dróg żółciowych lub kamica żółciowa; zawał jelit, niedrożność mechaniczna jelit; marskość wątroby oraz niewydolność wątroby; przewlekła niewydolność nerek, zwłaszcza u pacjentów poddawanych hemodializie; stosowanie opioidów, które mogą zwiększać uwalnianie enzymu; inny ogólnoustrojowy stan zapalny jamy brzusznej, w tym zapalenie otrzewnej.
Po uszkodzeniu komórek trzustkowych podwyższony poziom lipazy utrzymuje się w surowicy zazwyczaj 7‑10 dni, co jest dłuższym okresem niż w przypadku amylazy. Obniżony poziom lipazy Obniżenie enzymu może wskazywać na: przewlekłe zniszczenie tkanki trzustkowej, np. w mukowiscydozie; cukrzycę typu 1 z utratą funkcji komórek acinarnej; ciężką niewydolność trzustki spowodowaną długotrwałym uszkodzeniem.