Cel badania Określenie stężenia enzymu lipazy trzustkowej w surowicy krwi ma na celu wykrycie i ocenić uszkodzenie tkanki trzustkowej. Lipaza jest głównym enzymem odpowiedzialnym za rozkład triglicerydów w przewodzie pokarmowym, a jej podwyższony poziom wskazuje na patologiczne procesy w trzustce. Wskazania kliniczne Ostre zapalenie trzustki (AP) – szybka diagnostyka i ocena nasilenia. Przewlekłe zapalenie trzustki – monitorowanie postępu choroby.
Uszkodzenia trzustki po urazie, operacji lub toksynach. Ocena przyczyn bólu brzucha niejasnego pochodzenia. Kontrola skuteczności terapii farmakologicznej i dietetycznej w chorobach trzustki. Wspomagające badania przy podejrzeniu zaburzeń wchłaniania tłuszczów, co może wpływać na stan odżywienia dzieci i dorosłych z zaburzeniami neurorozwojowymi. Materiał Krew żylna pobrana w warunkach sterylnych; następnie uzyskuje się surowicę po odwirowaniu próbki.
Metoda Stężenie lipazy oznacza się metodą enzymatyczną – pomiarem szybkości uwalniania kwasu tłuszczowego z podłoża (triglicerydu) w warunkach kontrolowanych pH i temperatury. Wynik podaje się w jednostkach międzynarodowych na litr (U/L). Alternatywnie stosuje się immunoturbidymetrię, gdy wymagana jest większa czułość. Przygotowanie pacjenta Wskazane jest pozostawanie na czczo co najmniej 8‑12 godzin przed pobraniem krwi, aby uniknąć wpływu posiłku na poziom enzymu.
Unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz alkoholu w ciągu 24 godzin przed badaniem. W przypadku przyjmowania leków wpływających na trzustkę (np. glukokortykosteroidy, niektóre antybiotyki) należy poinformować laboratorium. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj 0‑60 U/L, w zależności od laboratorium i użytej metody.
Podwyższony poziom – najczęściej >3‑5 krotności górnej granicy normy w ostrym zapaleniu trzustki; może również wzrosnąć przy przewlekłym zapaleniu, nowotworach trzustki, niedrożności dróg żółciowych lub uszkodzeniach mechanicznych. Obniżony poziom – rzadko klinicznie istotny, może wystąpić w ciężkich uszkodzeniach trzustki po długotrwałym przebiegu choroby.
Wartość izolowana nie zawsze odzwierciedla ciężkość kliniczną – zaleca się korelację z amylazą, badaniami obrazowymi (USG, CT) oraz objawami pacjenta. Znaczenie w kontekście zaburzeń neurorozwojowych U osób z autyzmem oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi często obserwuje się problemy z prawidłowym przyjmowaniem i trawieniem pokarmu, co może prowadzić do niedoborów tłuszczów i witamin rozpuszczalnych w tłuszczach.