Cel badania Badanie oznacza ilość leptyny – białka wydzielanego głównie przez komórki tłuszczowej (adipocyty) – w surowicy krwi (kod ICD: LEPTYN). Leptyna odgrywa kluczową rolę w centralnym układzie regulacji łaknienia, wpływa na wydatkowanie energii oraz modulację wrażliwości na insulinę. Pomiar pozwala ocenić, czy układ energetyczny organizmu funkcjonuje prawidłowo.
Wskazania kliniczne Diagnostyka i monitorowanie otyłości u pacjentów dorosłych oraz dzieci i młodzieży, szczególnie w przypadkach niekontrolowanego apetytu. Ocena przyczyn zaburzeń cyklu miesiączkowego i niepłodności związanej z nadmierną masą ciała. oporności na leptynę – podwyższone stężenia przy braku hamującego wpływu na apetyt. Identyfikacja ryzyka rozwoju insulinooporności, zespołu metabolicznego oraz cukrzycy typu 2.
W kontekście zaburzeń neurorozwojowych (autyzm, ADHD, inne zaburzenia rozwojowe) – pomoc w ocenie stanu zapalnego i metabolicznego, które mogą modulować nasilenie objawów neurologicznych. Monitorowanie zmian poziomu leptyny w ciąży, w stanach zapalnych, nowotworowych oraz po zabiegach bariatrycznych. Ocena stanu odżywienia u pacjentów z niedożywieniem, chorobami przewlekłymi lub po intensywnej utracie masy ciała.
Materiał i metoda Do badania wykorzystuje się krew pobraną z żyły, najczęściej po nocnym poście trwającym od 8 do 12 godzin. Próbka powinna być odwirowana, a surowica zamrożona w temperaturze –20 °C lub niższej, jeżeli nie jest badana od razu. Analiza odbywa się metodą immunologiczną, najczęściej enzymatycznym testem immunoenzymatycznym (ELISA) lub testem chemiluminescencyjnym, które pozwalają na precyzyjne określenie stężenia leptyny w nanogramach na mililitr (ng/ml).
Przygotowanie pacjenta Pacjent powinien przyjść na czczo (minimum 8‑12 h). Należy unikać intensywnego wysiłku fizycznego oraz spożycia alkoholu w dniu pobrania. W przypadku przyjmowania leków wpływających na metabolizm (np. glikokortykosteroidy, hormony tarczycy, leki przeciwcukrzycowe) zaleca się konsultację z lekarzem, gdyż mogą one zmienić wynik. Interpretacja wyników Zakresy referencyjne różnią się w zależności od laboratorium, płci, wieku i masy ciała.
Przykładowe wartości typowe dla dorosłych wynoszą 5‑15 ng/ml, natomiast u dzieci i młodzieży wartości są niższe i zależą od fazy rozwojowej. Wysokie stężenie leptyny może wskazywać na: otyłość z opornością na leptynę, stan zapalny, niektóre nowotwory (np. raka piersi, raka prostaty), ciąże, choroby nerek, zaburzenia metaboliczne po operacjach bariatrycznych.