Cel badania Badanie polega na oznaczeniu stężenia kwasu wanilinomigdałowego (VMA) w zbiorze 24‑godzinowym moczu. VMA jest głównym końcowym metabolitem katecholamin – adrenaliny oraz noradrenaliny – dlatego jego ilość w moczu jest bezpośrednim wskaźnikiem całkowitej produkcji tych hormonów.
Wskazania kliniczne diagnozowanie i kontrola guza chromochłonnego (pheochromocytoma) oraz neuroblastomy, które wydzielają duże ilości katecholamin; monitorowanie leczenia pacjentów z potwierdzonymi nowotworami wydzielającymi katecholaminy; wyjaśnianie przyczyn nadciśnienia tętniczego o napadowym lub trudnym do opanowania charakterze; ocena zwiększonego stresu metabolicznego, stanu śpiączki, odwodnienia lub innych sytuacji wywołujących podwyższoną aktywność współczulną; badanie zaburzeń autonomicznego układu w kontekście zaburzeń neurorozwojowych, w tym autyzmu, gdzie obserwuje się niekiedy nieprawidłową regulację układu współczulnego; rozszerzona ocena przy podejrzeniu zespołów nadczynności przytarczyc, które mogą wpływać na metabolizm katecholamin.
Metoda Do analizy wykorzystuje się próbkę 24‑godzinowej zbiórki moczu (minimum 500 ml). Próbka jest najpierw poddawana zakwaszeniu roztworem 6 M kwasu solnego (HCl), co stabilizuje VMA i zapobiega jego degradacji. Następnie VMA jest wyodrębniany i ilościowo oznaczany metodą wysokosprawnej chromatografii cieczowej (HPLC) połączonej z detekcją fluorometryczną lub, w nowoczesnych laboratoriach, spektrometrią masową (MS/MS).
Wynik może być podany w mg/24 h lub w stosunku do kreatyniny (mg/g kreatyniny), co eliminuje wpływ niepełnej zbiórki. Przygotowanie pacjenta 3–4 dni przed pobraniem moczu należy unikać produktów bogatych w fenyletyloaminę i waniliny: banany, wanilia, czekolada, ciastka, kawa, mocna herbata, awokado, śliwki, ananasy oraz niektóre suplementy zawierające L‑tyrozynę. W dniu zbiórki zaleca się dietę ubogą w białko i tłuszcz, a także ograniczenie spożycia alkoholu.
Nie przyjmować leków mogących wpływać na metabolizm katecholamin (np. trójpierścieniowe leki przeciwdepresyjne, beta‑blokerki, metylofenidat) bez konsultacji z lekarzem. Próbkę moczu należy przechowywać w lodówce (2‑8 °C) i dostarczyć do laboratorium nie później niż 24 h po zakończeniu zbiórki. Interpretacja wyników Wartość prawidłowa – zazwyczaj Poziom podwyższony – wskazuje na zwiększone uwalnianie adrenaliny i noradrenaliny.
Najczęstsze przyczyny to: guz chromochłonny (pheochromocytoma); neuroblastoma; silny stres fizjologiczny, ciężka choroba, śpiączka, odwodnienie; niektóre leki i suplementy zwiększające syntezę katecholamin; zaburzenia autonomicznego układu w niektórych zaburzeniach neurorozwojowych. Poziom obniżony – rzadko ma znaczenie kliniczne; najczęściej wynika z nieprawidłowej diety przed badaniem, niewystarczającej objętości pobranej próbki lub zbyt krótkiego czasu zbiórki.