Cel badania Analiza ma na celu zmierzenie zarówno całkowitej, jak i wolnej (niezwiązanej z białkami) frakcji kwasu walproinowego w surowicy, co pozwala ocenić, czy stężenie leku mieści się w zakresie terapeutycznym oraz czy nie występuje ryzyko toksyczności. Wskazania kliniczne Rutynowe monitorowanie terapii przeciwpadaczkowej, w tym napadów nieświadomości, toniczno‑klonicznych i drgawkowych.
Kontrola leczenia u osób z ASD, u których często współistnieją zaburzenia napadowe i jednoczesne podawanie leków psychotropowych. Ocena ryzyka toksyczności w sytuacjach zwiększonej wrażliwości, takich jak ciąża, niewydolność nerek lub wątroby, hipoalbuminemia oraz podeszły wiek. Sprawdzenie interakcji z lekami silnie wiążącymi białka osocza (np. fenytoina) lub z preparatami wpływającymi na metabolizm wątrobowy. Wykrywanie objawów niepożądanych, m.in.
nudności, wymioty, biegunka, zawroty głowy, zaburzenia widzenia, wypadanie włosów, łatwe powstawanie siniaków, wydłużone krwawienia, ból pleców, zmiany nastroju oraz drżenia. Zastosowanie w zaburzeniach neurorozwojowych Kwas walproinowy jest stosowany nie tylko w klasycznej padaczce, ale także w leczeniu niektórych zaburzeń zachowania i nastroju u osób z ASD oraz innymi zaburzeniami neurorozwojowymi.
Regularne monitorowanie stężenia leku pomaga utrzymać stabilność neurologiczną i minimalizować wpływ działań niepożądanych na funkcjonowanie poznawcze i społeczne. Przygotowanie pacjenta Nie wymaga specjalnej diety ani głodówki. Zaleca się pobranie krwi tuż przed przyjęciem kolejnej dawki kwasu walproinowego – w tzw. „trough level”, kiedy stężenie w surowicy jest najniższe, co zapewnia najdokładniejszą ocenę minimalnej, lecz skutecznej, koncentracji.
Materiał biologiczny Do badania wykorzystuje się krew żylna. Po odwirowaniu próbki uzyskuje się surowicę, z której oznacza się poziom leku. Metoda pomiaru Stężenie wyznacza się metodą immunoenzymatyczną jednorodnego systemu CEDIA, opartą na technologii rekombinacji DNA. Test umożliwia jednoczesny pomiar całkowitej oraz wolnej frakcji kwasu walproinowego, co jest istotne przy ocenie dostępności biologicznie czynnej substancji.
Interpretacja wyników Zakres terapeutyczny (całkowite stężenie): 50‑100 µg/ml. Wartości 150 µg/ml zwiększają prawdopodobieństwo działań niepożądanych, takich jak ataksja, trombocytopenia, wypadanie włosów, zaburzenia widzenia czy uszkodzenia wątroby. Czynniki wpływające na wynik Do 90 % kwasu walproinowego wiąże się z białkami osocza (głównie albuminą). Zmiany w stężeniu albuminy lub obecność leków konkurencyjnych (np. fenytoina) mogą zwiększyć wolną frakcję leku.